- شما اینجا هستید:
-
خانه
-
گیاهان دارویی ( بذر )
- بذر سیاه دانه
- توضیحات محصول
بذر سیاه دانه
نیازهای اکولوژیک سیاه دانه
سیاه دانه مخصوص نواحی معتدل و سرد بوده و در مناطق گرمسیر به ندرت یافت میشود.
موطن اصلی سیاه دانه
موطن اصلی سیاه دانه جنوب اروپا و آسیای غربی بوده است و از قدیم سیاه دانه را در این مناطق میکاشتهاند. سیاهدانه به سادگی با محیط جدید خو میگیرد.
سیاهدانه به کمبود آهن و خاکهای ضعیف حساس است و به سرعت زرد میشود. همچنین به شوری و گرما نیز مقاومت خاصی ندارد.
دمای مناسب برای کاشت سیاه دانه
بیشترین سرعت جوانهزنی در 20درجه سانتیگراد گزارش شده است. حداقل و حداکثر بارش سالانه برای کشت دیم به ترتیب 430و 1530میلیمتر و بارش بهینه، 790میلیمتر بیان شده. حداقل، حداکثر و دمای مطلوب برای رشد گیاه به ترتیب 7/8 ، 21و 13درجه سانتیگراد عنوان گردیده است.
دامنه تحمل سیاهدانه به اسیدیته خاک، نسبتا وسیع است و از 8/2تا 6/9گزارش شده ولی PHمطلوب6/5بیان شده. همچنین تحمل به شوری سیاهدانه، در مرحله گیاهچه، بیش از مرحله جوانه زنی است.
تاریخ، فواصل و روشهای کاشت سیاه دانه
تکثیر سیاهدانه
تکثیر سیاهدانه بهوسیله بذر انجام میشود.
تاریخ کاشت سیاه دانه
تاریخ کاشت سیاه دانه، از اصلیترین فاکتورها در تعیین عملکرد سیاه دانه عنوان شده است. بر این اساس در مناطق مختلف، زمانهای متفاوتی برای کشت سیاه دانه پیشنهاد گردیده است.در استان بوشهر بیشترین عملکرد با تاریخ کاشت 15آذر حاصل شد. در اصفهان 25آبان، در گلستان نیمه مهر تا نیمه آبان، در مشهد، اسفندماه و در قائنات، کاشت در فروردین، بیشترین عملکرد را نشان داده است. بنابر گزارشات، در قزوین، سیستان و بسیاری از مناطق کشور کشت پاییزه به بهاره دارای ارجحیت بوده است. در برخی مناطق مانند سمیرم، کشت سیاهدانه به صورت انتظاری انجام میشود. به این معنی که بذرها قبل از بارندگی پاییزه در زمین کاشته شده و با اولین بارندگی، شروع به فعالیت میکنند. بنابراین تاریخ کاشت واقعی را طبیعت مشخص خواهد کرد.
کاشت سیاه دانه
جهت کاشت سیاه دانه، پس از انجام عملیات شخم و تسطیح زمین توسط دیسک، کشت بطور مکانیزه با ردیفکار ریزدانهکار کلزا با خط کشیهایی به فواصل 30cmصورت میگیرد. به این ترتیب مقدار بذر استفاده شده، 4-3کیلوگرم در هکتار میباشد. کاشت با بذر کار همدانی میتواند مقدار مصرف بذر را تا 50درصد افزایش دهد. این مقدار در کاشت دستی 10تا 15کیلوگرم خواهد بود. بذر سیاهدانه نسبتاً کوچک است به طوریکه وزن 1000دانه آن به طور متوسط 4/2گرم گزارش شده است. بر اساس تحقیقات، تراکم 250بوته در متر مربع با فواصل آبیاری دو هفته مناسبترین ترکیب برای تولید سیاه دانه در شرایط آب و هوایی مشهد و تراکم 350بوته در متر مربع دارای بهترین عملکرد در شهرستان قائنات و بیرجند،گزارش شده است.
تغذیه سیاه دانه
مواد و عناصر غذایی کافی، نقش عمدهای در افزایش عملکرد و مقدار مواد موثره گیاه دارد. فصل پاییز افزودن 20تا 30تن در هکتار کودهای حیوانی کاملاً پوسیده، به زمین زراعی مناسب است و سبب افزایش عملکرد میشود .کودهای مورد نیاز سیاهدانه فسفر و نیتروژن میباشند که معمولاً به صورت اوره و فسفات مصرف میشوند. بالاترین مقدار محصول زمانی حاصل میشود که 60کیلوگرم اوره و 30کیلوگرم فسفات در هر هکتار مصرف شود. طریقه مصرف این دو نوع کود به صورت بکار بردن نیمی از کود نیتروژن و همه فسفات در هنگام کاشت میباشد. باقیمانده کود نیتروژن یک ماه پس از کاشت بصورت کود سرک مصرف میشود.
مراقبت سیاه دانه و نگهداری سیاه دانه
بر اساس گزارشات، دوره بحرانی کنترل علفهای هرز سیاهدانه از 11تا 64روز پس از جوانه زنی، از کل 93روز دوره رشدی عنوان شده است. برای کاهش علفهای هرز، میتوان از علفکش پیشرویشی ترفلان استفاده کرد. همچنین به دلیل جوانهزنی کند و رشد بطئی گیاه از علفکشهای فوکوس، گالانت سوپر و نابواس استفاده میگردد. سیاه دانه معمولاً در مناطقی با میانگین بارندگی سالیانه حدود 400mmبه طور طبیعی رشد میکند. در خاکهای سبک شنی به دلیل قابلیت جذب کم، دوره آبیاری کوتاه و هر 4روز یکبار صورت میگیرد. در خاکهای سنگین دورههای آبیاری طولانیتر و بنابه فصول متغیر است.
آبیاری سیاهدانه و دورههای آبیاری سیاهدانه به شرح زیر صورت میگیرد:
-آبیاری تا جوانهزنی (آبیاری بعد از کشت)
-آبیاری تا گلدهی (جوانهزنی تا زمان گلدهی)
-آبیاری در زمان گلدهی
-آبیاری آخر در انتهای گلدهی و ابتدای دانه بندی.
نیاز آبی سیاهدانه در کرمانشاه، 11/724میلیمتر و در مشهد، دوره آبیاری 12روز را باعث بهترین کمیت و کیفیت سیاهدانه بیان گشته است. هرچه فاصله زمانی آبیاری طولانیتر شود، میزان محصول به همان نسبت کاهش مییابد.
بیماریها و آفات سیاهدانه
سیاهدانه به کمبود آهن، شوری و خاکهای ضعیف حساس است و به سرعت زرد میشود، گرمای شدید را نمیپسندد و انگل سس به سیاه دانه حمله میکند. در ایران بیماریهایی با علائم کوتولگی شدید، ریز برگی و سبز ماندن اندام گل در سیاه دانه گزارش شده است. در ترکیه Fusarium oxysporumمهمترین عامل بیماری بیان شده است.
زمان، نوع برداشت و عملکرد سیاهدانه
در کشت پائیزه محصول سیاه دانه در خرداد ماه و در کشت بهاره در تیر ماه قابل برداشت میباشد. با زرد شدن کپسولها میتوان اقدام به برداشت و یا پس از ریشه کنی کل بوته و خشک کردن با خرمن کوبی، بذرهای داخل کپسول را جدا کرد. از هر هکتار زمین کشت شده سیاه دانه مقدار 600تا 1000کیلوگرم بذر به دست میآید. اخیراً برداشت مکانیزه با کمباین غلات و تنظیمات هد کلزا، انجام میگردد.
