کاشت بومادران، کشت بومادران، زراعت بومادران
بومادران در مدت رویش به شرایط اقلیمی خاصی نیاز ندارد و تقریباً در هر اقلیمی رویش میکند. البته در مناطق گرم و آفتابی گلهای بیشتری تولید مینماید. بومادران گیاهی است روز بلند که مناسبترین دما برای رشد و گلدهی آن 26-18 درجه سانتیگراد است. این گیاه نباید در معرض سرما و بادهای سرد قرار گیرد. بومادران نور کامل میپسندد،؛ اما در شرایط نیمهسایه هم رشد میکند. بنابراین در مناطق گرم و آفتابی بهتر رشد میکند. اما در مناطق با بارندگی سالانه 120میلیمتر هم دیده میشود. این گیاه برای بهبود کیفیت و جلوگیری از فرسایش خاک نیز کاشته میشود. تأثیر ارتفاع بر خصوصیات مورفولوژیکی گیاه بومادران دماوندی Achillea) (aucheri بومی کشور ایران میباشد که در ارتفاعات کشور مانند جبهه جنوبی کوه دماوند یافت میشود. طبق تحقیقات و از آنجا که تغییرات اقلیمی سبب تغییر در خصوصیات مورفولوژیکی، فیتوشیمیایی و فیزیولوژیکی موجودات زنده میشود، پژوهشی بهمنظور بررسی ارتفاعات مختلف بر روی خصوصیات مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی گیاه بومادران دماوندی انجام گرفت. نمونهبرداری از دو ارتفاع مختلف کوه دماوند انجام شد و نتایج نشان داد که بلندترین ارتفاع بوته و بیشترین تعداد برگ مربوط به کمترین ارتفاع از سطح دریا بوده است و این مقادیر در ارتفاع حداکثر، کاهش یافتند. از نظر مقدار ضخامت ساقه، قاعده گیاه، طول و عرض برگ و طول گلآذین افزایش یا کاهش ارتفاع، تغییرات چشمگیری را ایجاد نکرد و تیمارها معنیدار نشدند.
اثر عوامل خاکی بر بومادران :خاک سبک و شنی با زهکشی خوب و محلی با آفتاب کامل برای این گیاه مناسب است. در خاک سبک بیش از %80بافت خاک را شن تشکیل داده و مقدار رس کمتر از %12و یا مجموع رس و سیلت کمتر از %20است. PHمورد نیاز گیاه 7/6 6است. استفاده از یک لایه کمپوست به ضخامت 5تا 10سانتیمتر بیشتر توصیه میشود که بهتر است همراه با مالچ باشد. بومادران در شرایط گرم و خشک توانایی رشد دارد ولی بهتر است خاک مرطوب باشد. قرارگرفتن در معرض محلهای دریایی را نیز تحمل میکند.
بهترین روش تعیین وضعیت حاصلخیزی خاک و توصیههای کودی آزمون خاک است. وجود تناسب در مقدار عناصر اصلی نظیر ازت، فسفر و پتاس نقش عمدهای در افزایش پیکر رویشی گیاه بومادران و همچنین افزایش اسانس آنها دارد. کود دامی به میزان 30تن در هکتار بیشترین تأثیر را در تولید بیومس و عملکرد ماده مؤثره دارد. تحقیقات نشان میدهد که میزان اسانس بهطور معناداری تحت تأثیر تیمارهای کودی قرار دارد و کاربرد کود زیستی به همراه 50 درصد کود شیمیایی و پس از آن به ترتیب کود شیمیایی و کود زیستی بیشترین میزان اسانس را تولید مینماید. نتایج تحقیقات حاکی از آن است که کاربرد کودهای زیستی به تنهایی و یا در ترکیب با کود شیمیایی در بهبود صفات کمی و کیفی گیاه دارویی بومادران تأثیر مثبتی داشته و بهجای مصرف مداوم کود شیمیایی میتوان با استفاده بهینه از نهادههای زیستی در راستای کشاورزی پایدار و کاهش آلودگی ناشی از مصرف کود شیمیایی نیتروژنی اوره گام برداشت.
روش تکثیر گیاه بومادران به وسیله بذر و ساقه رونده زیر زمینی(ریزوم) است که به ایجاد شاخههای جدید از محل ریزوم منجر میشود. بذرها دارای عمر طولانی هستند و ممکن است برای سال های بسیاری در خاک نهفته باقی بمانند. این بذرها بسیار مقاومند و به هر علتی، مثل پراکندگی با باد یا به وسیله لباس یا ابزار کارگران مزارع، میتوانند پراکنده شده و پخش شده و جوانه بزنند. رشد بومادران کند است و چهار تا پنج سال نیز در زمین باقی میماند. هرچند گیاه بومادران به نسبت مقاوم میباشد و در برابر خشکسالی، خشکی خاک و آلودگی هوا از بین نمیرود؛ اما در مناطق کم باران، آبیاری به موقع و منظم برای داشتن محصول خوب، لازم است.
زمان مناسب برای کاشت مستقیم اواخر تابستان تا اوایل پاییز میباشدکه بذور به صورت ردیفی در زمین اصلی که بستر آن برای کشت بومادران آماده شده است، کشت میشوند. بذرها به صورت ردیفی به فاصله 70-60سانتیمتر کاشته شده و فاصله آنها از هم در روی ردیف 30-25سانتیمتر میباشد. میزان بذر مورد نیاز برای یک هکتار زمین 6-4کیلوگرم در هکتار است.
بسته به اقلیم هر 10-5 روز یک بار آبیاری انجام میشود. بومادران به خشکی مقاوم است ولی خشکی باعث کاهش سطح برگ و عملکرد اجزاء میشود. طول مدت جوانهزنی بذر 10 7روز است و پس از اینکه چند برگه شد نهالها را به فاصله 30سانتیمتر تنک میکنند. برداشت بومادران در کشت مستقیم از سال سوم انجام میشود و در شرایط آب و هوایی متفاوت بین یک تا چهار تن در هر هکتار، محصول قابل برداشت تولید میکند وحداقل دمای مورد تحمل: 15- درجه سانتیگراد است.
زمان مناسب کشت غیر مستقیم اوایل بهار است که بذرها را اوایل بهار در خزانه هوای آزاد کشت میکنند.همچنین مقدار بذر لازم جهت تولید نشاء برای یک هکتار زمین 500-300گرم است. بذور بومادران را میبایست با نسبت 5به 1با ماسه بادی نرم مخلوط کرد و در ردیفهایی به فاصله 15تا 20سانتیمتر کشت نمود. عمق بذر در موقع کاشت نباید از 5/0سانتیمتر بیشتر باشد.
عملیات مراقبت و نگهداری در خزانه: آبیاری منظم و وجین مرتب علفهای هرز سطح خزانه. پس از آبیاری منظم و وجین علفهای هرز سطح خزانه، اوایل پاییز میتوان نشاءها را به زمین اصلی منتقل نمود. نشاءها در زمین اصلی در ردیفهایی به فاصله 60سانتیمتر و فاصله دو بوته در طول ردیف 30تا 25سانتیمتر کشت میشوند.
تکثیر رویشی بومادران از طریق تقسیم بوته و ریشه صورت میپذیرد. گیاهان 4تا 5ساله را در فصل پاییز از خاک خارج میکنند. سپس هر گیاه را به 2تا 4بوته تقسیم و در زمین مورد نظر کشت مینمایند. فصل پاییز زمان مناسبی برای تکثیر رویشی بومادران میباشد. در این روش بوتهها در ردیفهایی به فاصله 60سانتیمتر کشت میشوند و فاصله مناسب برای دو بوته از یکدیگر 25تا 30سانتیمتر است.