نشا اسطوخودوس و نهال اسطوخودوس

نشا اسطوخودوس و نهال اسطوخودوس

اهمیت کاشت اسطوخودوس

مصرف دارویی  اسطوخودوس در کشور، مشابه مصرف سایر گیاهان دارویی، رو به رشد است و نیاز به توسعه کشت آن و ایجاد اشتغال در این حوزه بیش از پیش احساس می شود. در صورتی که به زمین زراعتی خوب رسیدگی شود و عملیات مراقبتی به خوبی صورت گیرد می توان تا ده سال از اسطوخودوس بهره برداری کرد. این طرح اشتغال مستقیم سه نفر (یک نفر دائم و دو نفر فصلی) را به دنبال دارد. در حال حاضر بیشتر محصولات اسطوخودوس در بازار ایران وارداتی است.

کاشت اسطوخودوس

کاشت اسطوخودوس به دو روش کشت بذری و کشت قلمه (رویشی) صورت می گیرد. البته روش دوم متداولتر از کشت بذری است. بر همین اساس، این گیاه به دو صورت جنسی (با بذر)، و غیر جنسی و رویشی (با قلمه) تکثیر می شود. فصل پاییز (آذر) یا نیمه دوم اسفند (اوایل بهار) زمان مناسبی برای کشت بذر در خزانه هوای آزاد است. برای هر هکتار زمین به 9-7 کیلوگرم بذر و بیست هزار بوته نیاز است. اواخر شهریور تا اوایل مهرماه سال بعد، زمان مناسبی برای انتقال نشاءها به زمین اصلی است. در تکثیر به روش غیرجنسی، قلمه از ساقه های سبز و جوان یا ساقه های خشبی در اوایل شهریور تهیه می شود و پس از ریشه دار شدن، در بهار یا پاییز سال بعد به زمین اصلی منتقل می گردد.

در مرحله داشت، کنترل علف های هرز در مزرعه ضروری است. همچنین هرس اندام هوایی در سال اول و دوم سبب تولید شاخه های متعدد، پرپشت گیاه و رشد یکسان ساقه های گل دهنده می شود. برای سهولت تهویه هوا در خاک، هر چهار یا شش سال، باید خاک بین ردیف ها تا عمق 60 سانتی متری برگردان شود.

از آفات مهم اسطوخودوس حشره ای به نام سوفورونیا هیومرلا است که لارو این حشره سبب نابودی پایه های اسطوخودوس می شود و برای مبارزه با آن باید از صابون های نیکوتین دار استفاده کرد.

نیازهای اکولوژیک اسطوخودوس فرانسوی

نیازهای اکولوژیک اسطوخودوس فرانسوی عبارت اند از: نیاز به نور فراوان، رطوبت کم، هوای گرم و خاک سبک شنی دارای ترکیبات کلسیمی فراوان و غنی از موادغذایی و دامنه وسیع تحمل اسیدیته خاک 2/8 – 6/4 با بسیاری از مناطق ایران متناسب است. 

جاروی دماغ

بوعلی سینا به گیاه اسطوخودوس لقب « جاروی دماغ » داده است. اسطوخودوس در درمان بیماری های عصبی، استرس ها، خستگی های روحی و سردردها مفید بوده و در درمان تیک عصبی به کار می رود. از جمله خواص دیگر آن ضدعفونی کنندگی است. به همراه گیاه مرزنجوش یا بومادران به صورت بخور در درمان زکام، سرماخوردگی، بیماریهای ریوی و سینوزیت کاربرد دارد.

برای بخور یک مشت از هر کدام با دو لیوان آب جوش استفاده می شود. برای رفع بی خوابی در قدیم یک مشت از برگ این گیاه را زیر بالش می گذاشتند.

اسطوخودوس

اسطوخودوس از جمله گیاهان اسانس دار است که که مواد تشکیل دهنده ،« گرانیول » ،« کامفور » ،« لینالول » ،« لینالیل استات » اسانس آن عبارت است از: تقریباً از هر 160 کیلوگرم آن یک .« استرول » و « فلاونوئید » ،« کومارین » کیلوگرم اسانس زردرنگ استخراج می شود که بوی کافور می دهد. بر اساس تحقیقاتی که در دانشکده داروسازی دانشگاه تهران روی اسانس اسطوخودوس انجام شد، مهم ترین مواد تشکیل دهنده آن و میزان آن شامل: 28 درصد لیمونن، 5/3 درصد فلاندرن، 35 درصد سینئول، 5/1 درصد لینالول، 5/12 درصد کامفر، 28/5 درصد برنئول و 2 درصد دلتا کادینول.

اندام دارویی این گیاه شامل سرشاخه های گلدار آن می باشد که به صورت اسانس، روغن، تنتور، دم کرده، بخور و مرهم سینه استعمال می گردد.

برخی از خواص درمانی گیاه اسطوخودوس عبارت اند از: اثر ضدعفونی کننده، مقوی سیستم عصبی، آرام بخش، ضد تشنج، خواب آور، شل کننده عضلات، ضد نفخ، محرک جریان صفرا، ادرارآور، ترمیم کننده زخم ها، ضدآفتاب سوختگی و مسکن نیش حشرات. درباره افراد صفراوی مزاج، مضر و عطش آور است و در افراد گرم مزاج موجب تهوع می شود. مصرف بیش از 10 گرم در روز باعث تپش قلب و صدمه به دستگاه تنفسی می شود. مصرف فراورده های گیاه در زنان باردار ممنوع است.

از مواد مؤثره اسطوخودوس در تهیه برخی فراورده های دارویی از جمله ،« کپسول نرم تاوی پک » ،« کرم لاژکس » ،« لوسیون گالیکس » ،« پودر آلتیب » و « قطره لامیژکس » ،« محلول استاپ اسنورینگ » ،« ژل آکنه هرب » استفاده می گردد.

برداشت اسطوخودوس

بهترین زمان برداشت هنگام گل دهی گیاه است؛ یعنی زمانی که گیاه بیشترین اسانس را دارد. از این رو از سال دوم و از بدو بازشدن گل ها برداشت محصول شروع می شود. در هنگام برداشت، تنها گل و پیکر رویشی گیاه برداشت می گردد. در یک مزرعه اسطوخودوس میتوان به مدت ده تا پانزده سال از گیاه کاشته شده بهره برداری کرد. مقدار محصول گل خشک از سال دوم به بعد 60- 40 کیلوگرم در هکتار و محصول برگ خشک تا 200 کیلوگرم در هکتار خواهد بود. همچنین بهترین زمان برداشت بذر، هنگامی است که رنگ آن قهوه ای تیره شده است