آفات لیلیوم و بیماری های لیلیوم
شته
شتههای مختلفی از جمله Circum flexus میتواند به لیلیوم حمله کند و شیره گیاهی را مکش کند. شتهها فقط بر روی برگهای جوان به ویژه در سطح زیرین آن رشد میکنند. در اثر خسارت این آفت، برگهای پایین شکل خود را حفظ میکنند، اما برگهای بالایی بدشکل و پیچیده میشوند.
بوتریتیس
این عارضه توسط Botrytis elliptica ایجاد میشود.
اسپورهای قارچ به سرعت توسط باد یا باران به گیاهان مجاور منتقل شده و در شرایط خشک جوانه نمیزنند.
نشانههای این بیماری بر روی برگها به صورت لکههای قهوهای و تیره رنگ به قطر 2-1 میلیمتر شروع میشود که به سرعت توسعه پیدا کرده و در هر دو روی برگ قابل مشاهده هستند.
بافت آلوده به تدریج میمیرد و کاغذی شکل میشود.ساقهها نیز میتوانند آلوده شوند و محل آلودگی کمکم میمیرد. اگر غنچهها آلوده شوند موجب بد شکل شدن گلها میشود.
در صورتی که گلبرگهای خارجی به این بیماری مبتلا شوند، لکههای قهوهای و آبکی پس از باز شدن گل ایجاد میکنند که به آنها لکههای آتشین میگویند.
پوسیدگی ناشی از قارچ پنی سیلیوم
این بیماری که بر روی پیاز ایجاد میشود در زمان انبارداری آن و یا پس از ایجاد زخم روی پیاز به وجود میآید. نقاط پوسیده، ابتدا سفید رنگ هستند ولی کمکم سطح آبی سبزی محل را میپوشاند. تا زمانی که قارچ به ساقه فشرده(طبق) پیاز حمله نکرده باشد، پیاز قابل استفاده است و پس از کاشت، بیماری به گیاه تازه روییده حمله نمیکند. برای پیشگیری لازم است دمای سردخانه در حداقل میزان توصیه شده حفظ شود و پیازهایی با ته آلوده کاشته نشوند و پس از کاشت رطوبت خاک در حد مناسبی حفظ شود.
پوسیدگی فلس و پیاز و آلودگی ناشی از فوزاریوم
این بیماری اغلب توسط Fusarium oxysporumو Cylindrocarpon ایجاد میشود. گیاهان آلوده دارای رشد کندی هستند و برگهای آن رنگ پریده هستند. لکههای قهوهای بر روی بالا و پهلوهای فلسها و همین طور در محل اتصال فلسها به پایه پیاز پیدا میشوند که این لکهها کمکم تبدیل به پوسیدگی میگردند. بیماری فوزاریومی ساقه بدین شکل پدیدار میشود که بر روی برگهای پایین ساقه، لکههای نارنجی تا قهوهای تیره ایجاد میشود که کمکم به قسمت داخلی ساقه نفوذ میکند. پوسیدگیها پس از آن ظاهر شده و در نهایت گیاه میمیرد. پیازها به ویژه از طریق زخمهای ایجاد شده به این بیماری مبتلا میگردند. برای کنترل این بیماری ضدعفونی خاک یا استفاده از خاکهای عاری از بیماری ضروری است. از سویی اگر گروهی از پیازها کمی تا حد متوسط به بیماری مبتلا باشند باید در اولین زمان ممکن کاشته شوند. به ویژه در فصل زمستان میتوان به نتایج این کار امیدوار بود. در تابستان باید تلاش کرد دمای خاک و هوا تا حد ممکن کاهش یابد.
پوسیدگی ریشه ناشی از پیتیوم
این بیماری که به ویژه در دمای بالا(30-20) و شرایط نامساعد کشت طغیان میکند توسط Pythium altiman ایجاد میگردد. هرگونه شرایط نامساعد خاک مانند زهکشی کم، شوری بالای خاک و یا ساختمان ضعیف و سنگین خاک احتمال بروز این مشکل را بیشتر میکند. در این بیماری، گیاه کوتاه باقی میماند و برگهای پایین زرد و برگهای بالایی رنگ پریده میشوند و زمانی که تبخیر و تعرق بالاست ممکن است پژمردگی اتفاق بیافتد. همچنین در این گیاه احتمال خشک شدگی غنچه و ریزش آن به ویژه در فصل زمستان بسیار وجود دارد زیرا ریشه پوسیده شده است. در تمامی موارد گلها کوچکتر هستند و به درستی رنگ خود را توسعه نمیدهند. در شرایط پیشرفتهی این بیماری، وقتی ساقهها از زیر خاک خارج شوند لکههای قهوهای و نرمی بر روی ساقه و ریشه قابل مشاهده هستند. برای پیشگیری از این بیماری همانند سایر بیماریهای مرتبط با پیاز و ریشه، ضدعفونی خاک و یا استفاده از بستر پاک در اولویت است. لازم است به ویژه در تولید تابستانه، دمای بستر پایین نگه داشته شود و اصول پرورش رعایت شود. پس از کاشت اگر احتمال آلودگی با پیتیوم هست از یک قارچکش محلول در آب ترجیحاً به صورت آبیاری استفاده شود. سه دقیقه آبیاری قبل و بعد از استفاده از قارچکش میتواند اثر آن را افزایش دهد.در صورت مشاهدهی آلودگی لازم است تا حد امکان تبخیر و تعرق به کمک سایهدهی کاهش یابد و همیشه بستر فقط به میزان نیاز مرطوب نگاه داشته شود.
پوسیدگی پای گیاه
این بیماری نیز که در شرایط هوای گرم و زهکش کم خاک ایجاد میشود، توسط Phytophthora parasitica یا Phytophthorae nicotiana ایجاد میشود. در اثر حملهی این بیماری، پایه گیاه دچار پوسیدگی نرم دقیقاً بالای سطح خاک اتفاق میافتد ساقه دچار افتادگی از محل پوسیدگی میشود. جهت پیشگیری از این بیماری لازم است دمای خاک تا حد ممکن کاهش داده شود و از کافی بودن زهکش خاک اطمینان حاصل شود. برای کنترل آن لازم است از مواد ضدعفونی کننده(قارچکشها) قبل از کاشت پیاز یا هنگام کاشت استفاده کرد.
لکههای ناشی از بوتریتیس (کپک خاکستری)
این عارضه توسط Botrytis elliptica ایجاد میشود. اسپورهای قارچ به سرعت توسط باد یا باران به گیاهان مجاور منتقل شده و در شرایط خشک جوانه نمیزنند. نشانههای این بیماری بر روی برگها به صورت لکههای قهوهای و تیره رنگ به قطر 2-1 میلیمتر شروع میشود که به سرعت توسعه پیدا کرده و در هر دو روی برگ قابل مشاهده هستند. بافت آلوده به تدریج میمیرد و کاغذی شکل میشود.ساقهها نیز میتوانند آلوده شوند و محل آلودگی کمکم میمیرد. اگر غنچهها آلوده شوند موجب بد شکل شدن گلها میشود. در صورتی که گلبرگهای خارجی به این بیماری مبتلا شوند، لکههای قهوهای و آبکی پس از باز شدن گل ایجاد میکنند که به آنها لکههای آتشین میگویند. برای پیشگیری از این بیماری باید همیشه محصول را خشک نگه داشت و در گلخانههایی که کنترل رطوبت در آنها دشوار است، گیاهان را با فاصله بیشتری نسبت به حد معمول از یکدیگر کاشت. همچنین آبیاری به ساعتهای نخستین صبح منتقل شود و گرم کردن گلخانه برای کاهش رطوبت انجام شود. درهنگام آبیاری سعی شود گیاهان خیس نشوند و فقط خاک مرطوب شود. در شرایط حملهی این بیماری، بنومیل 50 درصد برای کنترل این عارضه قابل استفاده است. پاشش قارچ کشها باید قبل از گلدهی و با استفاده از سمپاشهای اتومایزر انجام شود تا اثری بر روی برگها نگذارد. لازم است گیاهان آلوده حذف شوند.
نابسامانی فیزیولوژیک
سبز شدن پیازچهها پیش از موعد
لکه قهوهای برگهای لیلیوم
کمی تعداد گلها و کوچکی اندازهی گلها
سقط و ریزش غنچه گل
سوختگی نوک یا کامل برگ
کمبود آهن
سبز شدن پیازچهها پیش از موعد
پیازهای لیلیوم در ارقام زودرس پیازچههایی تولید میکنند که هنوز سر از خاک در نیاورده جوانه میزنند. در این حالت ساقه سبز شده را نباید شکست بلکه لازم است پیازچه جدا شود و در حالت رکود نگهداری شود تا در فصل مناسب کشت و کار شود.
لکه قهوهای برگهای لیلیوم
هر دلیلی که موجب توقف رشد ریشههای لیلیوم بشود معمولاً موجب ایجاد لکههای قهوهای رنگی بر روی برگها میشود. عوامل گوناگونی میتوانند بر رشد ریشه اثر منفی بگذارند که از آن جمله میتوان به شوری بیش از اندازه بستر یا محلول غذایی، بیشبود عناصر در محلول غذایی، PH نامناسب محلول غذایی یا بستر، آبیاری نامنظم و کاشت در خاک نامناسب با بافت سنگین اشاره کرد
کمی تعداد گلها و کوچکی اندازهی گلها
اصلیترین دلیل در ایجاد این عارضه، کاشت پیازهای کوچک است که نتیجهی آن هم تولید گلهای کوچک است. بنابراین پیازهای درشت که مواد غذایی به اندازه کافی در خود ذخیره کرده باشند به شرط این که درجه حرارت مناسبی در انبار و مرحله ریشهزایی دریافت کرده باشند، گل خوبی تولید میکنند
سقط و ریزش غنچه گل
هر گونه تنشی که تاثیر منفی بر شرایط طبیعی رشد گیاه بگذارد میتواند موجب سقط و یا ریزش غنچهی گل شود. سقط غنچهی گل در مراحل اولیه تکامل و یا ریزش آن در مراحل بعدتر در اثر شرایط نور کم و با میانجیگری اتیلن تولید شده توسط پرچمهای داخل غنچه اتفاق میافتد. ریزش غنچه میتواند از زمانی که اندازه آنها 2-1 سانتیمتر رسید اتفاق بیافتد. در این حالت غنچهها به رنگ سبز روشن میشوند و در همان زمان محل اتصال آنها با ساقه سست میشود در شرایط حاد، غنچهها کاملاً سفید شده و سپس خشک میشوند که گاهی نیز فرو میافتند. در بهار غنچههای پایینتر اولین غنچههایی هستند که مبتلا میشوند و در پاییز ابتدا غنچههای بالاییتر دچار مشکل میشوند. اگر خشک شدگی غنچه در مراحل اولیه نمو اتفاق بیافتد، زخم محل ریزش در مراحل بعدی به صورت لکههای سفید در محور برگ خودنمایی میکند. برای کنترل این مشکل باید به نکات زیر توجه کرد:
ارقام حساس به ریزش غنچه نباید در شرایط کم نور قرار گیرند.
جهت جلوگیری از خشکیدگی غنچه اطمینان حاصل شود که هنگام کاشت، پیازها خشک نمیشوند.
از توسعه خوب ریشهها اطمینان حاصل شود.
دمای بالا در مرحله پرورش گل نیز به دلیل تخلیهی ذخیره کربوهیدراتی پیاز در فرایند تنفس ممکن است این مشکل را تشدید کند.
شب شکنی همچنین استفاده از نور تکمیلی در زمستان کاهش سقط غنچه را به همراه دارد و نمو گل را سرعت میبخشد. برخی پژوهشها نشان داده است که استرس مکانیکی(تکان دادن گیاهان دو بار در روز) توانسته است ریزش غنچه گل را کاهش دهد.
کمبود آهن
در کمبود آهن، برگها سبز باقی میمانند و پهنک زرد میگردد. این عارضه به ویژه در برگهای جوان رخ میدهد و در بسترهای با pH بالا یا خاکهای قلیایی و بسیار سبک که آبیاری فراوانی دارند اتفاق میافتد و دلیل آن کمبود جذب آهن میباشد. برای کنترل آن باید به نکات زیر توجه کرد:
اطمینان حاصل شود که خاک زهکشی کافی دارد، ریشه کاملاً توسعه یافته به میزان زیادی از مشکل میکاهد.
اگر pH بستر بیش از 5/6 است باید قبل از کاشت به خاک کلات آهن افزود. اگر رنگ گیاه باز رضایتبخش نبود پس از دو هفته از کاشت، این کار مجدداً میتواند انجام شود.
استفاده از کلات آهن متناسب با pH خاک یک تا دو بار پس از کاشت توصیه میشود.
