انار و ترکیدگی میوه انار
انار درخت یا درختچهای پر شاخ و برگ با پاجوشهای زیاد است که در اقلیمهای نیمهگرمسیری و مدیترانهای تا ارتفاع 6-2 متر نیز رشد مىکند و در کوچکترین خانواده گیاهی قرار دارد. این خانواده یک جنس و دو گونه دارد که گونه دیگر آن P.protopunica بومی جزایر سوماترا است. انار خوراکی بومی ایران بوده و زیستگاه آن مربوط به حاشیههای دریای خزر، اطراف کوههای زاگرس و داخل درههای رو به جنوب سلسله جبال البرز است. انار در نواحی گرم و مرطوب با زمستانهای معتدل تقریباً همیشه سبز بوده و در نواحی که زمستان سرد و خشک دارد، خزاندار است. درتقسیمبندی باغبانی هم عمدتاً جزو درختان خزاندار به حساب مىآید.
گیاه شناسی انار
انار با نام علمی Punica granatum L. از خانواده Punicaceae می باشد. برگها حالت متقابل و شاخههای عمدتاً باریک هستند. با توجه به رقم دارای خارهایی با تعداد و طول مختلف میباشد. معمولاً خارها منشاء ساقه دارند و شاخههای کوچک شده هستند. . ریشهدوانی انار بهصورت عمودی تا 5/1 متر و بهصورت افقی بین3- 5/2 متر است. بطورکلی گسترش افقی ریشهها زیادتر است. ساقه در حالت جوان چهارگوش میباشد. از نظر گل، انار توانایی گلدهی بالایی دارد و میتواند در تمام فصل رشد، گلدهی داشته باشد (گلدهی مداوم). میوه انار از نظر گیاهشناسی سته است و کاسبرگها بطور کامل تخمدان را در بر گرفته اند. میوه از نوع syncarpus است. پوست انار دارای دو لایه می باشد. لایه روشن و یا لایه داخلی که مربوط به دیواره تخمدان است و لایه تیره و خارجی که مربوط به نهنج و کاسبرگها است. لایه بیرونی نسبت به ترکیدگی حساسیت بیشتری نسبت به لایه داخلی دارد. میوهها را به خاطر ترکیبی که بین نهنج و پریکارپ صورت گرفته است، بلوستا (Blausta) مینامند. که در واقع تخمدان چند برچهای است. تعداد برچهها بین 7-4 در بخش بالایی میوه و 4-2 عدد در بخش پایینی میوه میباشد.
شرایط آب و هوایی کشت انار
انار در مناطق گرمسیری تا گرم معتدل یا نیمهگرمسیری رشد میکند ولی مخصوص نواحی نیمهگرمسیری است. در مناطق مدیترانهای هم عملکرد خوبی دارد. در مناطقی با تابستانهای گرم و خشک و زمستانهای ملایم بهترین محصول را تولید میکند. به نور کامل خورشید نیاز دارد و باید آن را در نورگیرترین و گرمترین قسمت باغ بکاریم.
ترکیدگی میوه انار و روش های کنترل آن
ترکیدگی میوه انار یکی از مشکل هایی است که در اکثر باغ های انار مشاهده می شود. بر اساس برآوردهای انجام شده خسارت ناشی از ترکیدگی میوه انار برابر با خسارت کرم گلوگاه بوده و بسته به شرایط محیطی و رقم مورد استفاده 20 تا 40 درصد میوه های تولید شده در هر باغ در اثر عارضه ترکیدگی میوه کیفیت خود را از دست داده و از بین می روند.
علاوه بر اینها میوه های ترک خورده ارزش فروش چندانی نداشته و عمدتا برای تولید رب یا آب اناراستفاده می شوند که سود چندانی نصیب باغدار نمی کند.
عدم تعادل مناسب در میزان رطوبت پوست میوه عامل اصلی در بروز عارضه ترکیدگی است که باعث شیوع ترکیدگی میوه در باغها می شود. این امر بستگی به عواملی مانند میزان تبخیر و رطوبت نسبی محیط، عدم تعادل و یا تغییرهای شدید رطوبتی خاک دارد که میتواند در نتیجه عواملی مانند آب و هوای گرم همراه با بادهای خشک در طول تابستان و یا بارندگی در اوایل پاییز حادث گردد.
در واقع هنگامیکه دمای هوا بالاتر از 38 درجه سانتیگراد باشد و میزان رطوبت محیط نیز به پایین تر از 60 درصد برسد شرایط برای بروز عارضه ترک خوردگی میوه انار مهیا می گردد.
علاوه براین کمبود و یا عدم تعادل برخی عناصر غذایی مانند بر، کلسیم ، روی و پتاس میتواند بر شیوع این عارضه موثر باشد.
همچنین مشخص شده استفاده بیشاز حد از کودهای حاوی نیتروژن در طول فصل رشد می تواند بروز عارضه ترک خوردگی میوه را افزایش دهد.
اعتقاد بر این است که بعد از یک دوره خشکی خاصیت کشسانی پوست میوه انار کاهش مییابد و این امر باعث کاهش قابلیت تقسیم سلولی و بزرگ شدن سلولهای پوست میوه میگردد. در این زمان چنانچه رطوبت خاک افزایش یابد بافتهای درون میوه که آبدار بوده و قابلیت رشد سلولی و بزرگ شدن سلول را دارند( بطور عمده آریلها) سریعا افزایش حجم و اندازه میدهند درحالی که بافت پوست میوه نمی تواند همزمان با بافت آریل رشد نماید و این امر باعث فشار به بافت پوست میوه شده و میوه ترک میخورد. در این رابطه دیده شده که رابطه مستقیمی بین راندمان استفاده از آب در ارقام مختلف و میزان ترکیدگی میوه وجود دارد به عبارت دیگر ارقامیکه راندمان استفاده از آب در آنها بالاتر است احتمال ترکیدگی میوه آنها کمتر است.
عوامل مهم در ترکیدگی میوه انار
1- مدیریت نامناسب باغ انار
2- آبیاری زیاد به ویژه در زمان رسیدن میوه انار
3- بافت و وضعیت فیزیکی خاک باغ انار
4- تغییرهای زیاد رطوبت خاک، دما و رطوبت هوا (به ویژه در شب) در باغ انار
5- کمبود و عدم تعادل عناصر غذایی در باغ انار
6- نوع رقم انار و ویژگی های ژنتیکی آن
توصیه های کاربردی جهت کاهش عارضه ترکیدگی میوه انار
1- استفاده از ارقام مقاوم و متحمل
2- ممانعت از ایجاد تغییرهای زیاد در رطوبت خاک
3- استفاده از عناصر غذایی
4- کاربرد اسید جیبرلیک
5- سایر روشهای حفظ رطوبت
برخی روشهای به باغی که میزان تنش های رطوبتی خاک و درخت را کاهش می دهد می تواند در کاهش خسارت ترکیدگی میوه انار موثر باشد که این روشها شامل:
1- استفاده از مالچ گیاهی
2- استفاده از پوشش های توری به صورت سایه بان
3- استفاده از کائولین
