گیاه کور و خواص و ارزش کور، کبر، لگجی، هندوانه کوهی، علف مار، داغ قارپوزی، کاپاریس، قبار، کبار
مقدمه و آشنایی با گیاه کور
گیاه کور به نام های مختلفی مانند کور،کبر، لگجی، هندوانه کوهی، علف مار، داغ قارپوزی، کاپاریس، قبار، کبار و ... در مناطق مختلف ایران شناخته می شود.
گیاه کور در چه مناطقی می روید
این گیاه در مناطق گرمسیری استوایی یا نیمه استوایی و مناطق خشک جهان گسترش داشته و تقریبا در همه جا پراکنده است.
گیاه کور به عنوان یک گیاه دارویی و خوراکی در دنیا صادر شده و به صورت چاشنی، ترشی و شوری مورد استفاده قرار می گیرد.
توانایی تثبیت شن و بیابان زدایی دارد.
این گونه در شمال غرب، غرب، مرکز و شرق کشور، در استان هایی چون گرگان، مازندران، گیلان، آذربایجان، کردستان، کرمانشاه، ایلام، اصفهان، یزد، هرمزگان، خوزستان، کرمان، خراسان، سمنان، تهران، فارس و بوشهر می روید.
در اراضی شنزار به خوبی می روید
در زیر اشکوب درختان و درختچه های بیابانی رشدی فوق العاده دارد.
این گیاه پوششی برای خاک محسوب می شود که علاوه بر افزایش ظرفیت خاک در نگهداری آب از فرسایش خاک نیز جلوگیری می کند.
این گونه یکی از مواهب بی شمار مناطق بیابانی است که در صورت برنامه ریزی می تواند منبع درآمدی مطمئن به حساب آید.
پس از شناسایی این گیاه مهم و پی بردن به ارزش اقتصادی و اشتغالزایی آن، هم اکنون کشاورزان محلی در صدد کاشت این گیاه ارزشمند جهت صادرات هستند.
گیاه شناسی گیاه کور
گیاهی زیبا، دارای شاخه های متعدد، پوشیده از کرک و به طول 1 تا 5/1 (یک و نیم) متر است. از مشخصات آن این است که انشعابات ساقه گیاه، از یک ساقه چوبی شده که در واقع ساقه به حساب می آید، منشا گرفته، وضع غالبا گسترده بر روی زمین پیدا می کند.
گل های درشت آن، رنگ سفید مایل به گلی دارد و پس از شکفتن، منظره بسیار زیبا به گیاه می بخشد.
برگ های آن ساده، عاری از دندانه، به رنگ سبز روشن و دارای دو زایده خار مانند (استیپول) در محل اتصال دمبرگ به ساقه است.
میوه های کبر به نام کاپربری تخم مرغی شکل هستند، میوه های رسیده آن ناگهان باز شده و دانه ها خارج می شوند، میوه های تخم مرغی شکل دانه های متعدد و گوشت درونی قرمز دارند.
جوانه انتهایی و جوانه های جانبی کنار برگ ها از اردیبهشت ماه تا خردادماه، وارد مرحله زایشی شده و گل ها تشکیل می شوند.
گل آذین در گیاه کبرخوشه ای بوده و تخمدان جانبی و چند خانه ای است.
کبر سیستم ریشه ای عمیقی دارد.
خواص دارویی کبر
خواص میوه گیاه کور
کاهش کلسترول- درمان دیابت- جلوگیری از سرطان- تقویت سیستم ایمنی بدن- درمان طحال و جگر.
خواص برگ گیاه کور
درمان سرماخوردگی با غرغره- افزایش اشتها- درمان نقرس- کشنده کرم معده.
خواص ساقه گیاه کور
جوشانده آن محرک اشتها و هضم کننده غذا – درمان نقرس
خواص ریشه گیاه کور
مدر- قابض – رفع ضعف عمومی و نقرس – خاصیت ضد میکروبی .
تجزیه و تحلیل مواد مغذی کبر در100 گرم
فرآوری غنچه و میوه کبر
میوه کال و نرسیده کبر برای تهیه چاشنی های غذایی ازجمله ترشی به کار می رود و میوه های رسیده و بزرگ آن نیز به صورت خام و تازه مصرف می شود. پس از برداشت، میوه هاو غنچه ها و به ویژه میوه ها را بر اساس درجه بندی در بشکه های حاوی آب نمک نگهداری می کنند و هر 15 روز یکبار، باید آ ب نمک آن را عوض کنند. در اسپانیا، از این گیاه نوعی سس به نام سس کبار تهیه می شود که بسیارخوش عطر و خوش طعم است و کمی به سس خردل همراه با فلفل سیاه شباهت دارد.
بسته بندی گیاه کور
میوه کبر برحسب اندازه در هشت شماره درجه بندی می شود. بنابر اظهارات صادرکنندگان، میوه درجه 5- 3 بهترین مرغوبیت را دارد. برای صادرات، آب و نمک را از محصول جدا می کنند و میوه ها را درون بشکه های گالوانیزه 60 و 80 کیلوگرمی بسته بندی می کنند. به محض خروج از گمرک، میو ه کبر را باید دوباره در آب نمک نگهداری کرد.
بازاریابی گیاه کور
صادرات کبر از ایران از سال 1380 آغاز شد. به سبب برداشت غیراصولی و بی رویه، حجم صادرات در این پنج سال، دچار نوسانات زیادی بوده است. ترکیه تا سال 1383 تنها واردکننده این محصول از ایران بود که پس از تغییر بسته بندی، آن را به چندین برابر قیمت خرید از ایران با نام محصول کشور ترکیه به اسپانیا صادر می کرد. اما با تلاش گروهی صادرکنندگان نوآور در اردبیل(دشت مغان) و دعوت از متخصصان اسپانیایی برای شناسایی مراکز پراکنش این محصول، درسال 1383 برای اولین بار، کبر با نام محصول ایران به اسپانیا صادر شد. کبر در فرانسه، ایتالیا و یونان کاشته و تولید می شود. الجزایر، مصر، مراکش و تونس از دیگر تولیدکنندگان این محصول هستند. در کلمبیا گونه ای خاص از کاپاریس تولید می شود که مرغوبیت کمتری نسبت به گونه ایرانی دارد. قیمت این محصول در بازار جهانی ده ها برابر قیمتی است که از ایران صادر می شود و این گیاه یکی از پتانسیل های بالقوه برای ایران است و قابلیت ارزآوری و اشتغال زایی بالایی دارد. در سال 1399 ، هر کیلو ترشی کبر در بازار داخلی از کیلویی 20 تا 55 هزار تومان به فروش می رفت.
ارزیابی اقتصادی گیاه کور
بر اساس نتایج تجربی و تحقیقاتی به دست آمده و بنا به شرایط، میزان ثمردهی این گیاه حدود ۲ تا ۳ کیلوگرم در شرایط دیم و حدود ۴ تا ۶ کیلوگرم میوه در شرایط آبیاری است. با احتساب اینکه در هر هکتار حدود دو هزار و پانصد بوته کشت می شود و میانگین عملکرد میوه هر گیاه حدود 4 کیلوگرم است، می توان از هر هکتار ده هزار کیلوگرم برداشت کرد. با احتساب هشت هزار تومان قیمت فروش هر کیلو میوه کبر در سال 1400 ، معادل 80 میلیون تومان عاید بهره بردار می شود.
