آفات زیره سبز، بیماری های زیره سبز و علف های هرز زیره سبز
داشت زیره سبز
چون زیره سبز ارتفاع کمی دارد و اگر امکان رویش به علفهای هرز داده شود، نه تنها میتواند بر زیره سبز غلبه کند و جذب آب وکسب نور را دچار اشکال سازند، بلکه سبب انتشار و گسترش آفتها و بیماریها نیز میشوند ازاینرو وجین علفهای هرز ضروری است. هنگامی که ارتفاع بوتهها به پنج سانتیمتر رسید باید وجین علفهای هرز را آغاز و در طول رویش زیره سبز علفهای هرز را باید دو تا سه مرتبه وجین کرد. برگرداندن خاک بین ردیفها نیز نقش عمدهای در افزایش عملکرد دارد. آبیاری باید با دقت انجام گیرد. هنگام گلدهی و تشکیل میوه، گیاهان به حداقل آبیاری نیاز دارند. آبیاری زیاد نه تنها سبب کاهش عملکرد میشود بلکه شرایط را برای ابتلاء به بیماریهای قارچی آماده میکند.
بیماریهای قارچی زیره سبز یکی سفیدک سطحی است که برای مبارزه باآن باید از قارچکشهای سولفوره و تابل به مقدار یک کیلوگرم در هکتار یا از کاراتان به مقدار 0/5لیتر در هکتار بهصورت محلولپاشی استفاده کرد. از دیگر بیماری قارچی بلایت زیره است که در مرحله گلدهی به گیاهان آسیب میرساند. وجود لکههای قهوهای رنگ بر روی ساقه، برگها از علائم این بیماری است برای مبارزه با آن از قارچکشهای حاوی ترکیبات مس نظیر دیتان، بلیتوکس(50Blitox)،کوپرومار(Cupromar)به مقدار 6/0تا 1کیلوگرم در هکتار میتوان استفاده نمود پوسیدگی ریشه نیز از بیماریهای دیگر زیره است که در تمام مراحل رویش زیره سبز را تهدید میکند که جهت کنترل از مخلوط کاراتان و دیتان میتوان استفاده نمود.
بیماریهای زیره سبز
یکی از مهمترین موانع تولید مطلوب زیره سبز بهخصوص در سالهای پرباران ابتلای زیره سبز به بیماریهای گیاهی است. بررسی منابع نشان میدهد که تاکنون سه بیماری مهم قارچی از زیره سبز در دنیا گزارش شده است.بیماری بوتهمیری، سوختگی برگ و سفیدک سطحی زیره سبز که به Alternaria burnsii. ،Fusarium oxysporum ترتیب عامل این سه بیماری Erysipje polygoniهستند. از بین این سه بیماری مهم در دنیا تنها 2بیمای بوته میری و سوختگی برگ در ایران از اهمیت زیادی برخوردارند که به بررسی این دو بیماری میپردازیم.
بیماری بوتهمیری یا پژمردگی زیره سبز
عامل بیماری بوتهمیری یا پژمردگی زیره سبز Fusarium sppاعلام میکنند. اولین علائم بیماری، پژمردگی نوک برگهای در حال رشد است. برگ گیاهان آلوده معمولاً تغییر رنگ داده و زرد رنگ میشوند، اما گاهی بدون اینکه برگها شروع به زرد شدن کنند سبز خشک شده و گیاه بدون هیچگونه علامتی دیگر از بین میرود. معمولاً ظاهر ریشه گیاهانی که پژمردگی را نشان میدهند با ریشه گیاهان سالم تفاوتی ندارند. بعضی اوقات زخمهای قهوهای رنگی روی سطح ریشههای آلوده دیده میشود. در مراحل پیشرفته بیماری ریشههای فرعی از بین میروند و اپیدرم سطحی ریشه نیز اغلب از بین میرود. سیستم آوندی تغییر رنگ داده و به رنگ قهوهای درمیآید و سیلیوم قارچ عامل بیماری عمدتاً به بافتهای آوندی محدود میشود. علائم بیماری حدود یک ماه بعد از کاشت که گیاه در مرحله 6-8برگی دیده میشود و تا اواخر رشد ادامه پیدا میکنند. گیاه در تمامی مراحل رشد به عامل بیماری حساس است. شروع حمله قارچ عامل بیماری به گیاه معمولاً بعد از سرما و یخبندان زمستانی است که غالباً در فروردین ماه اتفاق میافتد.
روشهای مبارزه با بیماری بوتهمیری یا پژمردگی زیره سبز
تلاش در جهت اصلاح و معرفی ارقام مقاوم زیره سبز به این بیماری؛
استفاده از تناوب زراعی؛
از بین بردن بقایای گیاه بعد از برداشت محصول در خارج از مزرعه؛
در ابتدای بیماری در مزرعه بوتههای بیمار را بلافاصله از بین برد؛
ضدعفونی کردن وسایل و ماشینهای کشاورزی؛
ضدعفونی کردن بذرها با سموم سیستماتیک.
بیماری سوختگی زیره سبز
بیماری سوختگی زیره سبز اولین بار در هندوستان گزارش و عامل آن Alternaria burnsiiنامیده شده و تلاش برای پیدا کردن ارقام مقاوم در مقابل این بیماری تاکنون به جایی نرسیده است.تحقیقات نشان داده که زیره سبز تنها پس از مرحله گلدهی به عامل بیماری حساس میشود. علائم این بیماری بسته به زمان ظهور و ابتلاء گیاه به بیماری متفاوت میباشد و با ظهور لکههای نکروتیک شروع و به مرگ گیاه خاتمه میپذیرد. اما معمولاً اولین علائم بیماری بهصورت ایجاد لکههای نکروتیک در نوک برگها دیده میشود و سپس تمامی برگ آلوده میشود.در اوایل فصل بهار اگر هوا گرم و رطوبت نسبی بالا باشد بیماری با شدت زیادتری گسترش یافته و در مرحله گلدهی قسمتهای پایین گیاه کاملاً سیاه شده و از بین میرود.
محلول پاشی بوتهها به محض مشاهده اولین علائم بیماری در مراحل اولیه آلودگی با یکی از قارچکشها میتواند این بیماری را کنترل نماید.از بیماریهای دیگر زیره سبز، سفیدک سطحی زیره سبز تاکنون در ایران گزارش نشده میباشد.
آفتهای زیره سبز
مهمترین آفتی که از روی زیره سبز گزارش شده شته سبز هلو است و این آفت یک آفت پلی فاژی است. مورچهها نیز از آفات دیگر زیره سبز میباشند که معمولاً در اواخر مراحل رشد هنگامی که بذرها بهراحتی از درون چترها جمعآوری میشود به مزارع حملهور شده و در عرض چند روز قسمت اعظم بذرها را جمعآوری میکنند.
مبارزه با علفهای هرز زیره سبز
زیره سبز از قدرت رقابتی ضعیفی در مقابل علفهای هرز برخوردار است. و در صورتی که علف های هرز کنترل نشوند عملکرد زیره سبز بهشدت پایین میآید.زمان بحرانی جهت کنترل علفهای هرز 15تا 30روز پس از سبز شدن می باشد کاربرد وجین و علفکشها در علفهای هرز زیره سبز امیدبخش است. در زیر علفکشهای مختلف را در زراعت زیره سبز در مکانها و زمان های مختلف دستهبندی کردهایم که عبارتاند از:
1-علفکشهای پیش مخلوط با خاک شامل اتال فلورالین، تری فلورالین، دی نیترامین، پندی متالین و EPTCکه 10روز قبل ازکاشت برای مزرعه مصرف میشوند.
2-علفکشهای قبل از سبز شدن شامل کلروبرموران، متاکلر، پرومترین، کلروتال دی متیلسیمازین و اگزادیازون.
3-علفکشها بعد از سبز شدن شامل کلروبرموران، پرومترین و لینوران.
همچنین در رابطه با کنترل علفهای هرز Carawalyکه شباهت زیادی به زیره سبز دارد، در کتاب مرجع راهنمای حفاظت از گیاهان در سال 2000علف کش های زیرا را توصیه میکنند:
اتال فلورالین %60با نام تجاری Edge-DCبهمیزان 4/1کیلوگرم درهکتار.
اتال فلوراین %5با نام تجاری Edge Granularبهمیزان 25-17 کیلوگرم در هکتار.
اینوران با نام تجاری Alfalonبهمیزان 65/1-26/1لیتر در هکتار.
ستوکسیدیم 450گرم در لیتر با نام تجاری Post-Ultraبهمیزان65/0لیتر در هکتار در 100الی 150لیتر آب.
استفاده از کشت بافت یکی از راه های جدید مبارزه با بیماری های زیره میباشد که هر ساله خسارت زیادی به محصول زیره سبز وارد می سازد برای جلوگیری از بوته میری، سوختگی و سفیدک پودری این روش می تواند یکی از راه های رسیدن به تنوع ژنتیکی و در نهایت سلکسیون برای ایجاد مقاومت در برابر فوزاریوم و علفهای هرز باشد، به این منظور اندامهای مختلف گیاه را تحت تأثیر هورمونهای مختلف قرار میدهند و تولید کال و در نهایت گیاهچه میکنند و از تودههای سلولی و گیاهچههای بهوجود آمده سلکسیون بهعمل میآورند.هورمونهای مختلف و همچنین اندامهای مختلف یک گیاه در ایجاد کال اثر بهسزایی دارند که هرکدام مقدار و نوع خاصی کال تولید میکنند.
