گل راعی و فرآیند تولید گل راعی
تولید گل راعی از طریق بذر
گل راعی به راحتی توسط بذر تکثیر شده و زمان مورد نیاز برای جوانهزنی بذر آن بین 7تا 28روز متغیر است و حدود 50درصد بذرها یک هفته پس از کاشت جوانه میزنند. تحقیقات نشان داده است که بذر گل راعی دارای خواب فیزیولوژیک بوده و پس از رسیدن، بذرها به یک دوره 4تا 6ماهه نیاز دارند تا برای جوانهزنی آماده شوند.
در یک مطالعه آمده است، بذرهای رسیده پس از 12ماه به حداکثر جوانزنی خود میرسند. همچنین، اعمال تنش دمایی 2تا 10درجه سانتیگراد بر روی بذر، به مدت 3روز قبل از کاشت (Stratification) جوانهزنی بذر را تسریع میکند. از دیگر عواملی که درصد جوانهزنی بذر هوفاریقون را افزایش میدهد، شستشوی بذر میباشد. مطالعات نشان می دهد که بذر با آب جاری به مدت 3روز، باعث حذف مواد بازدارنده شده و شانس جوانهزنی را بذرها را از 34درصد به 69درصد افزایش میدهد. نور نیز بر جوانهزنی بذر تازه تأثیرگذار بوده و درصد جوانهزنی بذرهای تازه را بهبود میبخشد؛ ولی بر بذر کهنه تأثیر زیادی ندارد. درجه حرارت نیز برجوانهزنی بذر کهنه تأثیری نداشته؛ ولی درجه حرارت حدود 15درجه سانتیگراد درصد جوانهزنی بذرهای تازه را افزایش میدهد. معمولاً به دلیل ریز بودن بذر هوفاریقون و نیز صرفهجویی در مصرف بذر، بهتر است به جای کاشت مستقیم بذر، نشای آن را به زمین اصلی منتقل نمود.در این حالت، ابتدا در بهمن ماه، بذر گیاه را در محیط گلخانه درون سینی نشاء میکاریم.بستر کاشت نشاها متشکل از یک قسمت کود دامی، یک قسمت ماسه نرم و یک قسمت خاک رس میباشد. سپس درون هر یک از چالههای ظرف نشاء یک عدد بذر قرار گرفته و روی بذر را با مخلوطی از ماسه و کود دامی الک شده حدود نیم سانتیمتر میپوشانیم همچنین میتوانیم بستر کاشت نشاها را با استفاده از خاک شنی- لومی نرم و اضافه کردن 3/1گرم کود نیتروژنه به ازای هر نشاء آماده کرده و روی بذر را با نیم سانتیمتر خاک نرم پوشاند.عملیات آبیاری هر روزه به آرامی باید انجام شود تا بذرها سبز شوند. پس از سبز شدن، آبیاری نشاها باید طوری تنظیم شود که رطوبت خاک در حد متوسط باشد. یادآور میگردد رطوبت زیاد باعث رشد قارچ و هجوم بیماری میگردد. پس از 3ماه که ارتفاع نشاها به 7تا 10سانتیمتر رسید آنها را به زمین اصلی منتقل میکنیم.
تولید گل راعی از طریق تکثیر قلمه
هوفاریقون ( گل راعی ) را میتوان از طریق قلمههای ساقه نیز تکثیر کرد. در این روش، قلمههای چوبی نرم را در اواخر تابستان از گیاه جداکرده و پس از کاشت آنها در بستر مناسب گلخانه با استفاده از سیستم مه پاش قلمهها را ریشهدار میکنند.
تولید گل راعی از طریق ریزوم و تقسیم بوته
هوفاریقون ( گل راعی ) را میتوان از طریق ریزومهای موجود در قاعده ساقه و تقسیم بوته نیز تکثیر نمود.
تولید گل راعی از طریق کشت بافت
در تحقیقی با استفاده از ایجاد محیط کشت مناسب و هورمون گیاهی BAPمعلوم گردید که هوفاریقون یک گیاه باززایی کننده قوی بوده و توانایی تولید شاخههای نابجای فراوانی دارد. آماده کردن بستر کاشت، قبل از انتقال نشاء: گل راعی در اغلب موارد خاک لومی- شنی نرم را ترجیح میدهد. قبل از اینکه نشاها به زمین اصلی انتقال داده شوند لازم است عملیات خاکورزی مناسب روی زمین انجام پذیرد. چنانچه بخواهیم برای تقویت حاصلخیزی خاک از کود دامی استفاده نماییم، باید ابتدا قبل از شخم مقدار 40تا 50تن (برای مدت 4سال) در هکتار کود دامی را به طور یکسان بر روی زمین پخش کرده و سپس با یک شخم نیمه عمیق ( 15سانتیمتر ) کود را به زیر خاک برده تا توسط میکروبهای خاک تجزیه شده و از هدر رفت ازت خاک جلوگیری به عمل آید. عملیات شخم میتواند در پاییز و یا اوایل فصل زمستان انجام پذیرد. سپس برای از بین بردن کلوخهها لازم است زمین دیسک خورده و پس از جمعآوری علفهای هرز، عملیات تسطیح زمین صورت پذیرد. برای انتقال نشاهای گل راعی به زمین لازم است زمین به شکل جوی و پشته آماده شود که معمولاً این کار توسط ادوات کشاورزی انجام میگیرد. یادآور میگردد به دلیل کمبود و گران بودن کود دامی، میتوان جهت افزایش حاصلخیزی خاک از کودهای شیمیایی کمک گرفت. برای نیل به این هدف، ابتدا باید تا عمق (50سانتیمتر) عمق متوسط نفوذ ریشه نمونهگیری از خاک به عمل آورد و پس از تجزیه شیمیایی نمونهها نسبت به افزودن مقدار مناسب کود شیمیایی اقدام کرد. به طور کلی تحقیقات نشان داده است کاربرد 60کیلو گرم کود نیتروژنه، 120کیلوگرم کود پتاس و80 کیلوگرم اکسید فسفر در هکتار میتواند باعث افزایش محصول، به ترتیب1/4 و 5/9تن در هکتار در سال اول و دوم بعد از کاشت گردد.
زمان کاشت گل راعی
برخی محققین، بهترین زمان کاشت مستقیم بذر را اوایل پاییز و برخی دیگر، اوایل بهار ذکر کردهاند؛ ولی همان طور که قبلاً ذکر گردید، جهت افزایش موفقیت کاشت گل راعی، بهترین روش، تهیه نشاء و سپس انتقال آن به زمین اصلی میباشد. جهت تهیه نشاء، بذر را در نیمه دوم بهمن ماه در گلخانه درون سینی کاشت کشت نموده و پس گذشت حدود 80 روز از پرورش نشاها، آنها را در اواخر اردیبهشت ماه به زمین اصلی منتقل میکنند. بستر زیست گل راعی، در اغلب موارد خاک لومی- شنی نرم میباشد و معمولاً در کاشت مستقیم، پس از افشاندن بذر، بذرها را با یک لایه خاک پیت نرم، به ضخامت 5میلیمتر میپوشانند. در تحقیقات مختلف، عمقق مناسب کاشت بذر گل راعی را 5/0سانتیمتر گزارش شده است.
برداشت گل راعی
در مورد برداشت گل راعی مطالعات متعددی در زمینه تعیین مناسبترین زمان برداشت انجام شده که به برخی از آنها اشاره میگردد:
تحقیقات نشان می دهد که: زمانی که 10تا 20درصد گلها باز شدهاند و بقیه در مرحله غنچه هستند، زمان مناسب برداشت فرا رسیده است. البته بیشترین عملکرد (تر و خشک) و بیشترین میزان هیپریسین در مرحله ریزش گلبرگها به دست آمده است.در آزمایشی دیگر برداشت محصول، زمانی توصیه شده است که گل آذین حداقل دارای 4گل شکوفا باشد. در تحقیق دیگری، بیشترین میزان هیپریسین در جوانه باز نشده گل مشاهده شد. همچنین بررسی ها درخصوص تعیین زمان برداشت نشان داد که بهترین زمان برداشت، موقعی است که 50درصد بوتهها به گل رفته باشند. همچنین کمترین میزان هیپریسین در بر گها و ساقهها طی زمستان ذکر شده است. در تحقیقی دیگر مشخص شد که با شروع بهار و فصل جدید رشد و ظهور گل آذین، غلظت هیپریسین سریعاً افزایش می یابد و در اوایل تابستان یعنی زمانی که گلدهی تقریباً به پایان رسیده و کپسولها در حال تشکیل شدن هستند به حداکثر میزان میرسد. سپس میزان هیپریسین همچنان که گلها و کپسولها طی تابستان میرسند کاهش مییابد. همچنین بیش ترین میزان، روتین، هیپروزید و ایزوکوئرستین طی مراحل رشد رویشی و غنچهدهی حاصل میشود؛ در حالی که بیشترین میزان کوئرستین و هیپریسین طی مرحله گلدهی به دست آمد. در تحقیقی مشخص شد که برداشت سرشاخه هوفاریقون برای حصول میزان مناسب هیپریسین و پسودوهیپریسین زمانی است که گیاهان، مرحله گرده افشانی را گذرانیده و گل آذینها به طور عمده دارای گلهای باز هستند. جمعآوری محصول در مرحله غنچه، موجب افزایش مرغوبیت میشود. زیرا غلظت هیپریسین و پسودوهیپریسین در بافت برگ که بخش عمده بیوماس گیاه است 24درصد افزایش مییابد.
ملاحظات پس از برداشت گل راعی
عملیات خشک کردن در سایه انجام میگیرد و چنانچه عملیات خشک کردن در آفتاب انجام شود بیش از 80درصد هیپریسین موجود در بافت و گل، طی پروسه خشک کردن گیاه از بین میرود.تحقیقات نشان داده که بیشترین میزان هیپریسین و پسودوهیپریسین در طی خشک کردن توسط ماکروویو به دست میآید. در تحقیقی، محصول گل راعی را 3تا 5روز در دمای 35درجه سانتیگراد تا رسیدن به وزن ثابت خشک نمودند. سپس نمونههای خشک شده را در کیسههای مات در دمای اتاق نگهداری نمودند.
