بابونه آلمانی
بابونه از قدیمی ترین گیاهان دارویی شناخته شده و یکی از نه گیاه دارویی مهم دنیا است، که توسط انسان شناسایی شده است .مردم مصر و یونان باستان از خواص دارویی آن مطلع بوده و برای درمان بعضی بیماری ها از این گیاه استفاده می کردهاند. دو تن از حکمای یونان باستان به نام «پلینیوس» و «دیوسکورید» در تالیفات خود از بابونه بنام «کاماملون» یاد کرده و خواص درمانی آن را شرح دادهاند.
بابونه در تمام فارماکوپههای معتبر به عنوان یک گیاه دارویی معرفی شده و خواص درمانی گل های این گیاه مورد بررسی قرار گرفته است. از مواد مؤثر گل های بابونه داروهای ضد تورم، داروهایی برای معالجعه دل درد، نفخ شکم و زخم های پوستی تهیه می شود. در اکثر کشوره غربی از دم کرده گل های بابونه به عنوان اشتها آور و هــضم کننده غذا استــفاده می شود. اسانس گل های این گیاه اثر ضد میکروبی دارد و از آن در صنایع دارو سازی، بهداشتی و آرایشی و غذایی نیز استفاده می شود. در صنایع بهداشتی و آرایشی از مواد مؤثر گل های بابونه کرم های مرطوب کننده و روشن کننده پوست تولید می شود. از عصاره گل های این گیاه به عنوان افزودنی به شامپو جهت تقویت موی سر استفاده می شود. بابونه گیاهی است همه جایی و تفریباً در تمام نقاط جهان به صورت خودرو می روید. کشت این گیاه در مقیاس وسیع از 20سال پیش در اغلب کشورهای غربی آغاز شده است. در حال حاضر نیاز صنایع مختلف به گل های بابونه در حدود چهار هزار تن (گل خشک) است.
کشورهای عمده تولیدکننده بابونه آلمانی عبارتند از :
مجارستان، روسیه، آرژانتین، آلمان، چک، اسلواک، فنلاند، مصر و اخیراً هندوستان.
گیاهشناسی بابونه آلمانی
بابونه، گیاهی از خانواده آستراسه و دارای دو جنس بابونه آلمانی (Matricaria chamomilla) و بابونه رومی(Anthemis nobilis L.)است، جنس بابونه آلمانی دارای یک گونه دیگر به نام Matricaria aurea است. بابونه دارای واریته های دیپلوئید 0n=11و تتراپلوئید 0n=63 است. واریته های دیپلوئید نسبت به واریته های تتراپلوئید دارای دوره رشد و ارتفاع بوته کوتاهتری می باشند.
بابونه آلمانی
بابونه آلمانی (Matricaria chamomilla L.)گیاهی است علفی، یکساله و متعلق به خانواده کاسنی (Asteracea ) بومی منطقه مدیترانه و آسیای صغیر است. امروزه پراکندگی وسیعی از بابونه در اروپا، آسیای صغیر، آفریقای شمالی، آمریکای شمالی و جنوبی و استرالیا وجود دارد. بابونه سرمای زمستان را تحمل می کند. در مناطق معتدله علف هرز ذرت و یونجه است. بابونه در عرض جغرافیایی 36تا 64درجه شمالی در سطوح وسیعی میروید. ریشه بابونه مخروطی شکل و کم و بیش سطحی است ریشه در اواخر دوره رویش از انشعاب های فراوانی برخوردار می شود. ساقه استوانهای شکل است. ارتفاع ساقه متفاوت است و به شرایط اقلیمی محل رویش گیاه بستگی دارد و بین 50تا 80سانتی متر است. در زمینهای شور ساقه کوتاه و به صورت خوابیده روی زمین قرار می گیرد. برگ ها، منقسم، باریک، کشیده و نیزهای شکل است. برگ ها صاف و فاقد ساقههای اصلی و فرعی ظاهر میشوند. قسمت میانی گل ها که مجموعهای از گلچههای لولهای کم و بیش مخروطی شکل (به شکل کله قند) می شوند. قطر گلهای بابونه متفاوت و بین 5/1تا 3سانتی متر است. گلهای بعضی از گونههای جنس آنتمیس شباهت زیادی به گلهای بابونه دارند که هنگام برداشت باید کاملاً مورد توجـه قرار گیرند. قســمت میانی این گلـها ( گونههای جنس آنتیمس ) قبل و پس از باز شدن به صــورت نیمه کــروی باقی می ماند (مخروطـی نمی شوند). گل های بابونه مانند سایر گل های گیاهان تیره کاسنی دارای دو نوع گلچه زبانهای و لولهای میباشند. گلچههای زبانهای، سفید رنگ هستند و تعداد آنها متفاوت و بین 12تا 18عدد است. این گلچهها از نظر جنسی ماده میباشند. گلچههای لولهای زرد رنگ هستند. این گلچهها دو جنسی (نرم ماده) بوده که پس از باز شدن استوانهای شکل می شوند. میوه فندقه به طول 1تا 5/1میلیمتر، خاکستری رنگ یا زرد روشن است. میوه از دو قسمت تشکیل شده است. یک قسمت شامل دانه (بذر) است که 20تا 25درصد میوه را تشکیل می دهد. قسمت دیگر همان گلچه لولهای خشک شده است که 75تا 80درصد بقیه طول میوه را تشکیل می دهد. وزن هزار دانه 20/0تا 30/0گرم است.
نیازهای اکولوژیکی و شــرایط اقلیمی برای کاشت بابونه
شــرایط اقلیمی نقش عمدهای در رشد، نمو و حتی شکل بابونه دارد.
دمای مناسب برای کاشت بابونه آلمانی
بابونه در کشت پاییزه قادر است سرمای زمستان را تحمل کند ولی برای گلدهی نیازی به گذراندن سرما (بهاره شدن) ندارد، به طوری که در کشت بهاره گیاهان نیز به گل میروند. بذر بابونه در دمای 6تا 7درجه سانتیگراد جوانه میزند. ولی درجه حرارت مطلوب برای جوانهزنی بین 20تا 25درجه سانتیگراد است. رشد و نمو بابونه در دمای روزانه بین 19تا 21درجه سانتی گراد بخوبی انجام می گیرد. ولی بیشترین مقدار اسانس در درجه حرارت بین20تا25درجه سانتیگراد در گلها ساخته و ذخیره میشود. بابونه به سرما حساس نیست ولی چنانه در فصل بهار در مرحله گلدهی با سرما مواجه شود تاثیر سویی بر عملکرد گل خواهد داشت.
نور مناسب برای کاشت بابونه آلمانی
بذر بابونه برای رویش احتیاج به نور دارد . این گیاه نیز در طول روی به نور کافی نیازمند است. به طوری که بابونه از مرحله تشکیل غنچه تا کامل شدن گل ها به مقادیر زیادی نور محتاج است. گیاهانی که در سایه کاشته می شوند مقادیر بسیار کم اسانس و کامازولن خواهند داشت. تحقیقات نشان میدهد که نور ( 95000ارگ به سانتیمتر مربع ) سبب افزایش اسانس و کامازولن میگردد.
آب و رطوبت مناسب برای کاشت بابونه آلمانی
بابونه قادر به تحمل خشکی است ولی در مرحله رویش بذر و همچنین در مرحله تشکیل ساقه به مقادیر مناسبی آب نیاز دارد. تحقیقات نشان میدهد که آبیاری گیاهان در مرحله پنجه زنی، عملکرد گل را به طور قابل توجهی افزایش میدهد.
میزان شوری قابل تحمل بابونه آلمانی
بابونه گیاهی شورپسند (هالوفیت) است. اگر این گیاه در مناطق شور کشت شود ریشه قادر است 10میلی گرم نمک در هر گرم ریشه ذخیره نماید کشت بابونه در مناطق شور سبب کاهش عملکرد گل در مقایسه با گیاهان کشت شده در زمین های غیر شور می شود چنانچه بابونه در زمینهای شور و غیر حاصلخیز بروید گیاهانی بسیار کوتاه (به ارتفاع 5سانتی متر) با گل های کوچک و ظریف تولید می کند. بابونه هایی را که در این شرایط میروئیدند سالها واریتهای جداگانه (به نام سالینا) می دانستند و به علف مناطق شور (یا علف شور) معروف بود. پس از انتقال همان گیاه به شرایط اقلیمی مناسب، گیاه به رشد و نمو طبیعی خود دست مییابد که نشان دهنده تاثیر شرایط اقلیمی در رویش بابونه است.
خاک مناسب برای کاشت بابونه آلمانی
بابونه در هر نوع خاک میروید. خاک های سبک شنی همراه با مقادیر فراوان ترکیبات آهکی خاک های بسیار مناسبی برای کشت بابونه است. برای کشت بابونه میتوان از خاک های حاصلخیز که برای گیاهان دیگر مناسب نیست استفاده کرد. بابونه را می توان در خاکی با pH9تا 2/9نیز کشت کرد.
