بادرنجبویه و گیاهشناسی و خواص و کاربردهای گیاه بادرنجبویه
مقدمه ای بر گیاه بادرنجبویه
بادرنجبویه از گیاهان معطری است که مردم بعضی سرزمینها از مدتها پیش خواص دارویی آن را میدانستند و برای درمان برخی بیماریها از آن استفاده میکردند. از برگها و پیکر رویشی این گیاه در فارماکوپه های معتبر به عنوان دارو یاد شده است.
اسانس بادرنجبویه در صنایع داروسازی، غذایی و صنایع آرایشی و بهداشتی کاربرد زیادی دارد. از مواد موثره این گیاه داروهایی برای درمان ناراحتیهای عصبی و همچنین داروهایی برای مداوای بیماریهای معدی، قلبی و رودهای که منشا عصبی دارند تهیه میشود.
در برخی کشورها از تنتور بادرنجبویه به عنوان آرامبخش استفاده میشود.
مواد مؤثره بادرنجبویه به همراه مواد مؤثره سنبل الطیب اثر درمانی یکدیگر را تشدید میکنند.
از بادرنجبویه میتوان به عنوان عطر چای و همچنین به عنوان طعم دهنده سایر داروها استفاده کرد. چون اسانس این گیاه گران است، به جای آن معمولا" از اسانس گونههای مختلف علف لیمو که از نظر عطر شباهت زیادی به اسانس بادرنجبویه دارد استفاده میشود.
بادرنجبویه در کشورهای آلمان ، چک، اسلواک، هلند،بلغارستان و مجارستان در سطوح وسیعی کشت میشود.
مشخصات گیاه بادرنجبویه
نام انگلیسی بادرنجبویه: Lemon balm, Bee balm, Common balm, Balm
نام علمی بادرنجبویه: Mellissa officinalis
خانواده بادرنجبویه: Lamiaceae
بادرنجبویه گیاهی علفی و چند ساله است.
منشا اصلی این گیاه شرق مدیترانه و جنوب اروپا گزارش شده است.
روی ریزوم ها گرههای خاصی وجود دارد. از این گرهها استلونها (ریشه رست) و سایر انشعابهای ریشهای به رنگ قهوهای روشن خارج میشود.
ارتفاع گیاه متفاوت است و به شرایط اقلیمی محل رویش آن بستگی دارد و بین 50 تا 100 سانتی متر میباشد.
مشخصات ساقه بادرنجبویه
ساقه مستقیم است ولی بندرت ممکن است به صورت خوابیده روی زمین قرار گیرد.
ساقه گیاهان جوان معمولا" به صورت خوابیده رشد میکند.
مشخصات برگ بادرنجبویه
برگها پهن،تخم مرغی شکل به طول سه تا شش سانتی متر است.
برگها به صورت متقابل روی ساقه قرار میگیرند.
برگها به رنگ سبز تیره هستند، سطح آنها ناصاف و برجستگیهای متعددی دارند.
مشخصات گل های بادرنجبویه
گلها در قسمت فوقانی گیاه و در ناحیه زاویه برگها تشکیل میشوند.
غنچهها معمولا" زرد رنگ هستند که پس از باز شدن به گلهای سفید یا بنفش تبدیل میشوند.
گلها اواسط تابستان(اواخر تیر-اوایل مرداد) ظاهر میشوند و نکتار زیادی نیز تولید میکنند.
بوی معطر گلها باعث جلب حشرات، به خصوص زنبورهای عسل میشود. تغذیه نکتار گلها توسط زنبورها سبب افزایش تولید عسل آنها میشود.
مشخصات میوه و بذر بادرنجبویه
میوه فندقه، چهار قسمتی است و طول آن 1 تا 1/5 میلی متر است.
میوه از اواسط تابستان (اواخر مرداد) به تدریج میرسد.پس از رسیدن، دانهها به اطراف پراکنده میشوند.
بذر تخم مرغی شکل و رنگ آن تیره و براق (معمولا" سیاه رنگ ) است.
وزن هزار دانه 0/6 تا 0/7 گرم است.
مشخصات ریشه بادرنجبویه
ریشه بادرنجبویه نسبتا" طویل است. این ریشه به جذب رطوبت از اعماق زمین قادر بوده و برای مدتی خشکی را تحمل مینماید.
ترکیبات اسانس بادرنجبویه
مهمترین ترکیبات تشکیل دهنده اسانس را «سیترونلال» (20 تا 50 درصد) تشکیل میدهد.
اسانس به مقدار بسیار کم حاوی موادی نظیر «اسید رزماری» ، اسیدهای فنولیک یک کربنه و فلاونوئید است.
محصولات تولیدی از بادرنجبویه
کپسول بادرنجبویه (نجابل): ضد افسردگی، ضد اضطراب، آرامبخش، مفرح، رفع تپش قلب خوش خیم، رفع اختلالات گوارشی با منشاء عصبی،ضد نفخ و اختلالات هضمی، رفع اسپاسم
دمنوش بادرنجبویه ستین: دمنوش مفرح ، آرام بخش و نشاط آور بوده و باعث تقویت حافظه نیز می شود.
عصاره بادرنجبویه مایع: کاهش استرس و اضطراب، بهبود کیفیت خواب، افزایش اشتها، درمان سوء هاضمه
اسانس بادرنجبویه طبیعی: کاهش استرس و اضطراب، بهبود کیفیت خواب، افزایش اشتها، درمان سوء هاضمه، درمان تبخال، تقویت عملکرد شناختی و حافظ، ضد اسپاسم، ضد ویروس، رفع نفخ روده، درمان سردرد های عصبی، رفع مشکلات قلبی
طعم دهنده بادرنجبویه دارویی بسته بندی: کاهش استرس و اضطراب، بهبود کیفیت خواب، افزایش اشتها، تقویت عملکرد شناختی و حافظه، آرام بخش، ضد ویروس
گیاه بادرنجبویه خشک یا پودری بسته بندی: کاهش استرس و اضطراب، بهبود کیفیت خواب، افزایش اشتها، درمان سوء هاضمه
ژل گیاهی ملیسان گل دارو: ژل گیاهی ملیسان گل دارو فرآورده ای طبیعی است و حاوی عصاره خشک گیاه بادرنجبویه می باشد . این ژل به صورت موضعی جهت درمان عفونت های ویروسی پوستی همچون تبخال و زونا و بهبود درد ، سوزش و خارش ناشی از آنها مورد مصرف قرار می گیرد.
