نعناع فلفلی
گیاه نعناع فلفلی (Mentha piperita) یکی از گیاهان دارویی است که مقدار مصرف سالانه اسانس آن در جهان به حدود 7000 تن می رسد. در حال حاضر کشور های آمریکا و هندوستان به همراه روسیه، بلغارستان، برزیل، فرانسه، ژاپن، آرژانتین و مجارستان مهم ترین کشور های تولید کنند گیاه دارویی نعناع فلفلی در دنیا به شمار می آیند.
این گیاه بومی کشور ما نیست ولی در بعضی از استان های کشور از جمله کرمانشاه، مرکزی، اصفهان، همدان، خراسان، البرز و استان آذربایجان غربی کاشته می شود.
سابقه استفاده بشر از گیاه نعناع فلفلی به حدود دو هزار سال قبل باز می گردد. بقراط پدر علم طب در نوشته های خود از گیاه نعناع فلفلی به عنوان دارو یاد کرده است.
کاربرد و مصرف نعناع فلفلی
اسانس نعناع فلفلی خاصیت ضد باکتریایی دارد. از برگ ها، بخش رویشی و اسانس گیاه برای مداوای دل درد، نفخ شکم، صنایع غذایی، بهداشتی، آرایشی، شیرینی سازی، ساخت نوشابه، ادویه و در تهیه محلول هایی برای شستشوی دهان وگلو استفاده می شود.
مشخصات گیاه شناسی نعناع فلفلی
نعناع فلفلی گیاهی علفی و چند ساله، دارای ساقه های خزنده و زیر زمینی و دورگ است که به صورت خودرو و در طبیعت به وجود آمده است. والدین آن را دو گیاه نعناع آبی (M. aquatica) و نعناع موهیتو (M. spicata) ذکر کرده اند. طعم تند برگ ها، سبب معروفیت این گیاه به نام نعناع فلفلی شده است.
ساقه های گیاه نعناع فلفلی
چهار گوش و به رنگ قرمز مایل به بنفش هستند که برگ های بیضی شکل به صورت متقابل روی آن قرار می گیرند.
گل های گیاه نعناع فلفلی
به رنگ بنفش روشن و به صورت خوشه های مجتمع روی چرخه هایی قرار دارند که هر چرخه مرکب از 6 تا 7 است. عمر گل ها بسیار کوتاه است و مدتی کوتاهی پس از تشکیل، از گیاه جدا می شوند.
میوه های گیاه نعناع فلفلی
به شکل کپسول، کوچک و به رنگ قرمز تیره است. بذر های موجود در میوه بدون قوه رویشی و نازا می باشند.
شرایط مناسب پرورش نعناع فلفلی
نعناع فلفلی به آب و هوای معتدل و اراضی رو به آفتاب نیاز دارد. این گیاه در حرارت 2 تا 3 درجه سانتی گراد شروع به رویش می نماید ولی درجه حرارت مطلوب برای رویش آن 10 درجه سانتی گراد می باشد. در اوایل فصل رشد، بروز سرما باعث خشکیده شدن بخش هوایی گیاه می گردد. درجه حرارت مناسب برای تسریع در رشد گیاه و همچنین افزایش تولید اسانس، 18 تا 20 درجه سانتی گراد است. البته بعضی از محققان معتقدند در درجه حرارت های بالاتر (22 تا 25 درجه سانتی گرا)، مقدار تولید اسانس در گیاه افزایش می یابد. نعناع فافلی گیاهی شب کوتاه است و کشت آن در شرایط روز بلند (از نظر تابش نور)، سبب افزایش محصول شده و در سنتز اسانس آن تاثیر مثبت دارد. از این رو توصیه می شود نعناع فلفلی در جهت جنوب و رو به آفتاب کشت شود.
آبیاری و رطوبت خاک مناسب برای کاشت نعناع فلفلی
نعناع فلفلی دارای ریشه های سطحی است که تا عمق 30 سانتی متری خاک نفوذ می کند. اما قادر به جذب رطوبت از اعماق زیاد خاک نمی باشد. بنابراین آبیار مناسب و استفاده از مالچ های گیاهی در پای بوته ها به منظور حفظ رطوبت و جلوگیری از تبخیر آب، ضرورت دارد.
رشد و تولید مقدار اسانس در اندام رویشی نعناع فلفلی، با مقدار رطوبت خاک ارتباط مستقیم دارد. توجه به رطوبت خاک در طول رویش این گیاه از اهمیت ویژه ای برخوردار است. گیاه نعناع فلفلی، در 3 الی 4 هفته پس از رویش و تا قبل از گل دهی به مقدار مناسبی آب نیاز دارد و باید تحت ابیاری منظم قرار گیرد. زمان ابیاری بر حسب بافت خاک و درجه حرارت محیط از 5 تا 7 روز متغیر است.
خاک مناسب برای کاشت نعناع فلفلی
خاک مناسب برای کشت نعناع فلفلی، خاک لومی شنی حاوی مقدار زیادی مواد و ترکیبات الی است. اسیدیته مناسب خاک برای این گیاه بین 5 تا 8 می باشد. از کشت نعناع فلفلی در خاک های رسی . اشباع از اب و یا خاک هایی که اسیدیته آنها بالاتر از 8 است، می بایست اجتناب نمود. به طور کلی، خاک های با اسیدیته کم و زهکشی مناسب، برای کشت نعناع فلفلی مناسب تر می باشند.
