خاستگاه بومادران و پراکنش گیاه بومادران

بومادران در کجا رشد می کند، پراکنش بومادران در جهان

منشأ بومادران

بومادران بومی نیمکره شمالی زمین است. گیاه بومادران اصالتاً متعلق به اروپا مخصوصاً نواحی کوهستانی اروپا و آسیای غربی است؛ اما در مناطقی مانند آمریکای شمالی نیز گسترش دارد. این گیاه در ارتفاعات  1500تا  2200متری می‌روید. بومادران علف هرز مزارع است و به صورت خودرو در دشت‌ها ومناطق کوهستانی دیده می‌شود. نوعِ خودروی آن درکنار مزارع شخم خورده، جاده‌ها، مراتع، چراگاه‌ها، شیب‌های کوهستانی و در محل‌های خشک و آفتاب‌گیر هم رویش دارد.

از نظر تجاری تا حد زیادی از جنوب شرق اروپا تهیه می‌شود هرچند در سایر کشورهای اروپایی ازجمله انگلستان نیز جمع‌آوری شده است .در ترکیه، ایرانAchillea santolinoides subsp. Wilhelmsii گونه قفقاز، آسیای مرکزی، افغانستان، پاکستان، عراق و سوریه می‌روید.

نشا بومادران، نشا بومادران سفید
5,000 تومان

پراکنش بومادران در ایران

در ایران گونه های زرد و سفید بومادران بیشتر دیده می‌شودکه بومادران سفیدکه در مراتع روستای باللوجه به‌وفور یافت می‌شود و بومادران با گل‌های زردرنگ که در دره خیاوچای می‌روید.

پراکندگی بومادران

گونه‌های  A.wilhelmsiiو A.tenuifoliaدر ایلام، ایوان، میمه، سیروان و چرداول بیش از نقاط دیگر است؛ اما به‌طور کلی گیاه بومادران در ایران در بیشتر نواحی کوهستانی می‌روید؛ به‌خصوص اطراف دماوند، دشت جبال البرز، ارومیه و تبریز تا ارتفاع  2100متری می‌روید. همچنین مناطقی چون رژیون دماوند، اشتران‌کوه، گچسر، کندوان، پل زنگوله، راه گرگان به مشهد، جنگل گلستان، پلور، ارومیه، تبریز، گلستان، خراسان، دره الوند، کوه کهندان، نواحی کوهستانی اطراف الوند نیز برای رویش این گیاه مناسب است. گیاه بومادران در کردستان بوژانه نامیده می‌شود که به نظر می‌رسد از دو بخش )بو+ژان( تشکیل شده باشد که بخش اول؛ به معنی برای و بخش دوم به معنی درد می‌باشد؛ چون این گیاه دارای خاصیت تسکین‌دهندگی و ضد درد است بوژانه نام گرفته است. به یک رقم آن که در مناطق پست می‌روید        brnjdasa می‌گویند و بوی کمتری دارد و به رقم دیگر که در ارتفاعات و  مناطق مرتفع می‌روید بوژانه می‌گویند که دارای بوی تندتر و معطرتری می‌باشد.

بومادران در کتاب فلور ایلام موجود و ثبت است و در استان ایلام به‌وفور یافت می‌شود.

پراکنش گیاه بومادران در خراسان

از حدود  350گونه بومادران در دنیا،  18گونه در ایران می‌روید که پنج گونه از آن در خراسان رضوی و دو گونه در پردیس دانشگاه فردوسی مشهد، مشاهده و گزارش شده است. این گیاه در گویش شمال خراسان و آذربایجان ساریگل نام گرفته است.

بومادران‌های ایران، در دو دسته گل‌سفیدها و گل‌زردها قرار می‌گیرند و ما در اینجا، به مهم‌ترین آن‌ها، با توجه به کاربردهای درمانی‌شان اشاره می‌کنیم:

 Achillea millefolium-1بومادران گل‌سفیدی است که خواص دارویی گسترده ای دارد و در برخی منابع، فواید آن را به گونه‌های دیگر جنس Achilleaنیز تعمیم داده‌اند که البته نمی‌تواند درست باشد. این گونه بومادران، هزاربرگ (الف ورقه) اطلاق کرده‌اند که در خراسان رضوی، به ندرت دیده می‌شود و مورد استفاده چندانی قرار نمی‌گیرد. این گونه، همان گیاهی است که در طب یونانی نیز به آن اشاره زیادی شده و (آشیل)از آن استفاده می‌کرده است. و در اروپا نیزگیاه دارویی مفید و شناخته‌شده‌ای است.

Achillea eriophora-2بومادران گل‌زردی است که به آن بومادران شیرازی هم می‌گویند؛ اما شیرازی‌ها آن را (سرزردو) می‌نامند. هرچند کلپوره، مربوط به گیاه Teucrium poliumمی‌باشد ؛اما در خراسان جنوبی، به این گونه از بومادران، کلپوره می‌گویند.

3- Achillea pachycephala نوعی بومادران گل زرد است که در خراسان رضوی و شمالی می‌روید و مورد استفاده افراد محلی قرار می‌گیرد.

4- Achillea biebersteinii نیز گونه‌ای بومادران گل‌زرد است که در اکثر نقاط استان‌های خراسان مشاهده می‌شود و مورد استفاده قرار می‌گیرد.

5 -گونه غالب بومادرانAchillea santolinoides subsp. Wilhelmsii است که با گلُ‌های زردرنگ و جثه کوچکتر و انبوه خود، در اکثر نقاط خراسان بزرگ به صورت علف هرز گسترش داشته و مورد استفاده وسیعی قرار می‌گیرد.