مریم گلی و کاشت، داشت و برداشت مریم گلی
گیاهشناسی مریم گلی
مریم گلی با نا علمی Salvia officinalisمتعلق به خانواده labiatea گیاهی چند ساله و پرشاخه به ارتفاع cm 60- 30 است که دارای ظاهر پرپشت بوده و برگها بهصورت متقابل به رنگ سبزروشن و ضخیم و همچنین دارای شبکهای از رگبرگهاست.
مریم گلی یک گیاه دارویی علفی و چندساله است که ارتفاع آن به 40تا 80سانتیمتر میرسد. قسمتهای مختلف این گیاه دارای کرکهای خاکستری رنگ است و برگهای این گونه مریم گلی برخلاف گونههای دیگر بلند و نیزهای شکل است. گلهای این گیاه به رنگ آبی مایل به بنفش هستند. مریم گلی دارای دو نوع برگ در طول ساقه است که یکی بیضوی و دندانهدار و دارای دمبرگ دراز در قاعده ساقه و دیگری برگهای کوچک نوک تیز ولی عاری از دمبرگ درقسمتهای فوقانی ساقه است.گلهابه رنگ آبی مایل به بنفش و بهندرت سفید است که در فاصله ماههای خرداد و تیر میروید ؛ همچنین گل دارای نوش فراوان و معطر که محبوب زنبورعسل است. میوه مریم گلی چهارفندقه ومحصوردر کاسه گل است. مریم گلی ریشهای ، مایل به قهوهای راست بوده و ساقههای آن منشعب و چهارگوش پوشیده از کرک است. اندامهای هوایی گیاه بهخصوص برگهای آن حاوی اسانس هستند.
اسانس مریم گلی و ترکیبات موجود در اسانس مریم گلی
مقدار اسانس در شرایط اقلیمی مختلف، متفاوت و بین 1تا 5/2درصد است. مهمترین ترکیبات تشکیلدهنده آن عبارتاند از :«تویون» ( 30تا 50درصد) ،«سینئول» ( 10تا 15درصد)، «کامفور» ( 6تادرصد10 )و «بورنئول» ( 6 تا 14درصد). از دیگر ترکیبات اسانس میتوان از «پنین» ( 1تا 2درصد ) نام برد. همچنین گیاه شامل مواد تلخ ( 3تا 8 درصد)، مواد تانننی ، فلاونویید و مواد گلیکوزیدی و رزینی است.
پراکنش مریم گلی و مریم گلی در کجا رشد می کند
مریم گلی وحشی در اراضی خشک، سنگلاخ، مناطق مختلف آسیا و شمال آفریقا میروید، در ایران این گیاه در استانهای مختلف میروید و در بعضی مناطق ایران در باغچهها کاشته میشود.
مریم گلی قابل کشت در اکثر مناطق کشور می باشد
با توجه به رویشگاه طبیعی این جنس در آذربایجان، مازندران، شیراز، کووههای البرز، دیزین، کندوان و در اماکن خشک و سنگلاخی و دامنههای بایر اطراف تهران، مزارع، نواحی مختلف البرز، قزوین، سمنان، دامغان شهمیرزاد ،شاهرود ،بسطام، کاشان ، قمصر، گیلان،گرگان، لرستان، فارس، کرمان ، خراسان قابل کشت در مناطق مختلف است.
خاک، آب و دمای مناسب برای کاشت مریم گلی و نیازهای اکولوژیکی مریم گلی
مریم گلی بهدلیل اهمیت دارویی، در کشورمان کشت و کار میشود که برای رشد به گرما و هوای خشک مطلوب نیاز دارد و باید در زمینهای اصلاح شده، نفوذپذیر ،حاصلخیز و نسبتا مرطوب کشت شود که بهترین رشد آن در خاکهای رسی غنی و زهکشدار صورت میگیرد و اراضی رو به آفتاب را ترجیح میدهد. مریم گلی گیاهی است مدیترانهای که در طول رویش به گرما و هوای خشک نیاز دارد.
مقاومت این گیاه به گرما زیاد است و بین 5تا 70سال عمر میکند. مریم گلی برای رویش به خاک خاصی نیاز نداشته و تقریبا در هر نوع خاکی به خوبی رشد میکند و رشد این گیاه در سال اول کند است و گلدهی آن تا اوایل تابستان (تیر -مرداد ) همچنان ادامه مییابد. هوای گرم و خاکهایی با بافت متوسط (خاکهای شنی-رسی )که حاوی مقادیر مناسبی ترکیبات کلسیم باشند برای کشت گیاه مناسب است. مقاومت آن به گرما زیاد است. این گیاه در زمستان در دمای پایینتر از 15- درجه سانتیگراد دچار سرمازدگی شده و طی 5- 6 روز خشک میشود. هوای گرم و خاکهایی با بافت متوسط که حاوی مقادیر مناسبی ترکیبات کلسیم باشند برای آن مناسب بوده و در افزایش مواد موثره نقش زیادی دارد. خاکهای شنی و فقیر از عناصر غذایی، مناطق سرد و رطوبت فراوان از عوامول محدودکننده رشد این گیاه هستند. این گیاه 7-5 سال عمر میکند و تا 4 سال بازدهی
اقتصادی دارد. بذرها در حرارت 15- 12درجهسانتیگراد شروع به رویش میکنند.
کاشت مریم گلی
تکثیر مریم گلی بوسیله بذر یا از طریق تقسیم بوته امکانپذیر است که برای این کار معمولا در روش کشت مستقیم بذرها را در اواخر آبان ماه در ردیف هایی با فاصله 50 سانتیمتر و با فاصله 50 سانتیمتر از هم کشت میکنند. کشت غیرمستقیم بذرها در اوایل بهار با استفاده از خزانه هوای آزاد صورت میگیرد. نشاهای حاصل را در اوایل پائیز به زمین اصلی منتقل میکنندکه تکثیر مریم گلی از طریق تقسیم بوته در گیاهان 3تا 4ساله در فصل پائیز انجام میشود. زمان مناسب برای کشت مستقیم بذر در زمین اصلی اواخر پائیز بوده و برای کشت بذر در خزانه هوای آزاد، بهار بین ماههای فروردین و اردیبهشت می باشد که بهترین زمان برای تکثیر رویشی مریم گلی فصل پائیز است.
برداشت مریم گلی
چنانچه تکثیر توسط بذور انجام گیرد و بذرها به صورت مستقیم در فصل پائیز کاشته شده باشند یا نشاءها در فصل پائیز به زمین اصلی منتقل شده باشند میتوان یکسال بعد محصول را برداشت کرد. در سال میتوان تا 3بار محصول برداشت کرد. اولین برداشت قبل از گلدهی و اوایل خرداد انجام میگیرد. پیکر رویشی گیاه را در سطوح کم کشت بهوسیله داس و در مقیاس وسیع کشت با ماشین و از حد فاصل بین قسمت چوبی شده و قسمت سبز ساقه برداشت میکنند. دومین و سومین برداشت به ترتیب در تابستان (اوایل مرداد )و پائیز (مهر )انجام میگیرد. در هنگا م سومین برداشت گیاه باید توجه کرد که گیاهان از نواحی تحتانی و نزدیک به سطح زمین برداشت شوند در غیر اینصورت گیاهان در زمستان دچار سرمازدگی شده و خشک میشود. اندام های جمع آوری شده را میتوان در سایه خشک کرد یا از خشک کن الکتریکی در دمای 11درجه سانتیگراد استفاده کرد. در سالهای دوم و سو م عملکرد برگ تازه (در هر سه مرحله ) 5/2تا 3تن در هکتار و عملکرد پیکر رویشی تازه به 5 تا8 تن در هکتار است. نسبت اندام تازه به خشک 5به 1است. گیاه در مرحله گلدهی حاوی بیشترین مقدار اسانس است و ساعت 12ظهر پیکر رویشی حداکثر مقدار اسانس را دارد؛از اینرو ظهر، زمان مناسبی برای برداشت محصول مریم گلی است. مقدار اسانس حاصل از پیکر رویشی گیاه 8تا 10کیلوگرم در هکتار است.
