پنج انگشت و ترکیبات شیمیایی و خواص دارویی و محصولات تولیدی از گیاه پنج انگشت
ترکیبات شیمیایی گیاه پنج انگشت
مطالعات و بررسی های علمی نشان میدهد فلاونوئیدها، آلکالوئیدها، دی ترپنوئیدها، ویتکسین، کاستیسین و پیش ماده هورمون های استروئیدال درون ترکیبات شیمیایی گیاه پنج انگشت شناسایی شده اند. مطالعات بیشتر نشان می دهد این ترکیبات روی غده هیپوفیز تاثیر گذاشته و تغییرات سطوح هورمونی آن را می توان در ارتباط با این ترکیبات توضیح و توجیه کرد. تحقیقات علمی نشان داده است که عصاره بدست آمده از میوه های گیاه پنج انگشت می تواند گیرنده های افیونی موجود در بدن را بلوکه کند. این اتفاق توضیح دهنده این موضوع می باشد که چگونه عصاره گیاه پنج انگشت باعث کاهش ناسازگاری های سندروم پیش از قاعدگی می شود. مطالعات فیتوشیمیایی نشان از وجود انواع ترکیبات شیمیایی در اندامهای مختلف گیاه پنج انگشت می باشد. از آن جمله می توان به گلیکوزید های ایروئیدی مانند اگنوسید (Agnoside)) ، اکوبین (Aucubin ) اشاره کرد.
از ترکیبات فلاونوئیدی می توان به کاستاسین (Castacin)، کامفرول (Kampferol)، کوئرستاگتین (Quercetagetin) و ویتکسین (Vitxin ) اشاره کرد. از ترکیبات پروژستینی (Progestin’s ) می توان به پروژسترون، هیدرواکسی پروژسترون (در گل ها و برگ ها)، تستسترون، اپی تستسترون (گل ها) و آندرواستندیون (Androstenedione ) اشاره کرد. تنها ترکیب آلکالوئیدی شناسایی شده از گیاه پنج انگشت ویتیسین (Viticin ) می باشد. گیاه پنج انگشت دارای ترکیبات فرار و روغنی نیز می باشد که از آن ترکیبات می توان به لینز (Liens) ، لینالول، ترپینل استات، آلفا پینن و به تا پینن اشاره کرد. علاوه بر ترکیبات بالا گیاه پاکدامن دارای ترکیبات اسیدهای چرب ضروری نیز می باشد. از اسیدهای ضروری می توان به پالماتیک اسید، لینولئیک اسید و استائریک اسید اشاره کرد.
برگ گیاه پنج انگشت اثر کاهنده ای بر قوه جنسی داشته و در زمان های نه چندان قدیم، در فصل بهار از برگ های گیاه پنج انگشت برای کاهش قوای جنسی استفاده می شده است. همچنین در زنان برای درمان خونریزی رحمی و نارسایی تخمک کاربرد دارد.
میوه گیاه پنج انگشت قابض بوده و به بهبود عملکرد دستگاه گوارش کمک می کند. افرادی که دچار بواسیر یا شقاق باشند می توانند از اثرات درمانی آن سود برده و با نشستن در جوشانده گیاه پنج انگشت عارضه بواسیر را درمان کنند. همچنین اثرات درمانی زیادی برای رحم داشته و در تنظیم قاعدگی و بهبود ورم های رحمی موثر می باشد. همچنین عفونت موجود در بدن را از بین می برد. فواید آن به قدری زیاد است که از گیاه پنج انگشت در قرص های گیاهی مورد استفاده برای تنظیم قاعدگی و کاهش خونریزی استفاده می شود. ضماد میوه و برگ آن ادرار را افزایش داده و مقدار زیاد آن برای کلیه مضر است. گیاه پنج انگشت در درمان سر درد نیز مفید می باشد.
پنج انگشت برای درمان بیماری های مختلفی استفاده می شود. درمان سردرد، آنفولانزا، اسهال، آبله فرنگی و بادشکن از خواص درمانی آن به شمار رفته و خواص ضد عفونی کنندگی و گند زدایی، افزایش ادرار و کاهنده شهوت از اثرات دیگر آن به شمار می آید. همچنین از گیاه پنج انگشت برای دفع حشرات به خاطر قدرت حشره کشی استفاده می گردد.
دو داروی آگنوگل و ویتاگنوس از جمله دارو های گیاهی هستند که از گیاه پنج انگشت ساخته شده اند و داروخانه های کشور به فروش می رسند.
محصولات تولیدی از پنج انگشت
قرص آگنومان داروی طبیعی مختص بانوان به فرم دارویی کپسول است که با دارا بودن گیاه دارویی پنج انگشت به بهبود علائم در دوران قاعدگی و یائسگی بانوان کمک میکند.
موارد مصرف: بهبود اختلالات گذر از یائسگی و گر گرفتگی، بهبود اختلالات قاعدگی (آمنوره ثانوی، خون ریزی های رحمی)، سندرم قبل از قاعدگی (سردرد، طپش قلب، سرگیجه)، درد پستان
قرص آگنوگل محصولی طبیعی حاوی عصاره خشک میوه گیاه پنجانگشت است که برای کاهش و درمان علائم یائسگی و تنظیم اختلالات هورمونی در زنان استفاده میشود. این محصول به کاهش علائم ناخوشایند قبل از قاعدگی نیز کمک میکند. از جمله فواید مصرف آگنوگل میتوان به کاهش علائمی مانند گرگرفتگی، نوسانات خلقی، تحریکپذیری، سردرد و بیخوابی اشاره کرد. همچنین، با تأثیر مثبت روی هورمونها، میتواند به تنظیم سیکل قاعدگی و بهبود کیفیت زندگی زنان کمک کند.
قرص فمودین دینه صد درصد گیاهی، حاوی مواد موثره میوه گیاه ویتکس جهت برطرف کردن اختلالات هورمونی زنان مورد استفاده قرار می گیرد. این محصول دردرمان اختلالاتی مانند بی نظمی های قاعدگی، سندروم پیش از قاعدگی، حساسیت و درد پستان، قاعدگی دردناک و خونریزی شدید، افزایش پرولاکتین و همچنین اختلالات ناشی از یائسگی موثر می باشد.
ویتاگنوس دارویی گیاهی و ایرانی است که برای تنظیم هورمونهای زنانه، اختلالات پریود، عوارض یائسگی و غیره استفاده میشود. این دارو به صورت قطره و قرص در بازار موجود است. در دوران بارداری نباید از این دارو استفاده کرد.
عصاره پنج انگشت محصولی است که از میوه، برگ یا سایر قسمتهای گیاه پنج انگشت با استفاده از روشهای استخراج با حلال به دست میآید، این فراورده به صورت مایع تولید میشود و به دلیل غلظت بالای مواد مؤثره، در صنایع مختلف از جمله تولید مکملهای غذایی، محصولات دارویی، و حتی محصولات مراقبت از پوست کاربرد دارد.
موارد مصرف: تنظیم هورمونها و بهبود مشکلات قاعدگی، کاهش علائم یائسگی، بهبود سلامت باروری، خواص ضدالتهابی و آنتیاکسیدانی، کاهش استرس و اضطراب، بهبود سلامت پوست و مو.
روغن پنج انگشت کاهش علائم یائسگی، محافظت از بدن دربرابر رادیکالهای آزاد، خاصیت ضدعفونی کنندگی دارد. به سلامت و زیبایی پوست کمک کرده و از ایجاد آکنه و جوش بر روی پوست جلوگیری می نماید. خاصیت ضد درد دارد. به میل جنسی در زنان کمک بسزایی می نماید. سلول های بدخیم را سرکوب نموده و از ابتلا به سرطان: سینه، پروستات، روده بزرگ و تخمدان کاهش و جلوگیری می نماید. به بهبود و جلوگیری از پوکی استخوان در آقایان کمک می نماید. بیماری صرع را کاهش و درمان می نماید. این روغن با آزاد سازی پرولاکتین از غده هیپوفیز باعث جلوگیری از حساسیت پستان می شود. برای التهابات و عفونت های رحمی موثر و مفید می باشد. به کاهش وزن کمک بسزایی می نماید.
عصاره پنج انگشت در صنایع مختلف از جمله تولید مکملهای غذایی، محصولات دارویی، و حتی محصولات مراقبت از پوست کاربرد دارد.
عسل پنج انگشت
از پنج انگشت در تولید عسل استفاده می کنند.
گیاه پنج انگشت در فضای شهری
امروزه درختچه پنج انگشت در برخی از پارک ها و فضای سبز شهرستان ها کاشته می شود و استفاده از این درختچه برای منظرسازی حاشیه جاده های ورودی و خروجی شهرها توصیه می گردد.
