بیماری های ویروسی آنتوریوم و مبارزه و کنترل بیماری های ویروسی آنتوریوم
مهمترین بیماری های ویروسی آنتوریوم
مهمترین بیماری های ویروسی آنتوریوم عبارتند از ویروس موزاییک خیار، ویروس موزاییک داشن و ویروس پژمردگی لکه ای گوجه فرنگی
ویروس موزاییک خیار
ویروس موزاییک خیار موجب ایجاد علایم گوناگون شامل موزاییک شدید برگی، عدم تقارن برگ، کوتولگی گیاه، بدشکلی گل، شکستگی رنگ گل و عدم ایجاد گل با شدت کم و زیاد می شود.
راههای انتقال ویروس موزاییک خیار به آنتوریوم
ویروس موزاییک خیار از طریق شته، بذر آلوده، پیوند، پاجوش، گیاهچه های آلوده و انتقال مکانیکی منتقل می شود. در گیاهان زینتی به ویژه گیاهانی مانند آنتوریوم که از طریق جداسازی پاجوش از پایه مادری تکثیر می شوند، سلامت پایه مادری حایز اهمیت است. همچنین گونه های مختلف علف های هرز نیزبه عنوان منبع آلودگی و عامل انتشار این ویروس محسوب می شوند. ویروس موزاییک خیار در بسیاری از علاف های هرز، گلها و گیاهان زراعی چندساله زمستان گذرانی می کند. علف های هرز چندساله در زمستان ویروس را در ریشه نگه میدارند و در بهار آن را به قسمتهای هوایی منتقل می کنند، سپس شته ها با تغذیه از برگهای آلوده ویروس را دریافت کرده و به گیاهان حساس انتقال می دهند. هنگامیکه چند بوته در مزرعه به ویروس موزاییک خیار آلوده شدند، حشرات ناقل و انسان با وجین کردن و دستکاری بوته ها به صورت مکانیکی، آنرا به بوته های سالم منتقل می کنند. بیش از 80 گونه شته به عنوان ناقل این ویروس شناسایی شده اند. شته جالیز و شته سبز هلو از مهمترین ناقلین این ویروس می باشند.
به کرات مشاهده شده در مجاورت گلخانه های تکثیر آنتوریوم، خیار و سایر کدوییان میزبا ویروس موزاییک خیار به صورت خودرو رشد کرده یا مزارع کشت خیار با علایم ویروسی وجود دارند، که پس از بررسی در آزمون های سرولوژیک و بیولوژیک آلاودگی آن به ویروس موزاییک خیار محرز شده است. علیرغم کشت آنتوریوم در گلخانه های سرپوشیده، متاسفانه عدم آگاهی تولیدکنندگان نسبت به بیماریهای ویروسی مشترک زینتی و زراعی، علایم آنها و وجود مواردی این چنینی منجر به انتقال مکانیکی ویروس به داخل گلخانه در اثر تردد افراد و حشرات ناقل می گردد.
ویروس موزاییک داشن
ویروس موزاییک داشن موجب موزاییک و بدشکلی در آنتوریوم، آگلونما، دیفن باخیا و فیلگوش می گردد.
راههای انتقال ویروس موزاییک داشن به آنتوریوم
انتقال ویروس موزاییک داشن توسط شته های به طریق ناپایا و به روش مکانیکی توسط شیره گیاه آلوده صورت می گیرد.
ویروس پژمردگی لکه ای گوجه فرنگی
علایم ناشی از آلودگی آنتوریوم به ویروس پژمردگی لکه ای گوجه فرنگی به صورت موزاییک، بدشکلی و تاولی شدن سطح برگ ظاهر می شود.
راههای انتقال ویروس پژمردگی لکه ای گوجه فرنگی به آنتوریوم
ویروس پژمردگی لکه ای گوجه فرنگی، توسط حشره تریپس و انتقال مکانیکی شیره گیاه آلوده به ویروس منتقل می شود. با توجه به سهولت انتقال مکانیکی این ویروس، در صورت استفاده از وسایل مشترک باغبانی آلوده به ویروس در گلخانه های آنتوریوم، ویروس به سادگی سراسرگلخانه را آلوده می کند. در ضمن وجود میزبان های ثانویه ای از قبیل سبزیجات، گوجه فرنگی، فلفل و علف های هرز سلمه تره، داتوره، تاج خروس در مجاورت گلخانه ها موجب حفظ و بقای ویروس در تمام فصول در منطقه شده و به عنوان منبع نگهدارنده ویروس عمل می کنند.
تریپس علاوه بر خسارت مستقیم که ناشی از تغذیه روی گیاه می باشد، ناقل تعداد زیادی از ویروس های گیاهی از جمله ویروس پژمردگی لکه ای گوجه فرنگی است. تاکنون 9 گونه تریپس به عنوان ناقل ویروس پژمردگی لکه ای گوجه فرنگی گزارش شده اند، مهمترین آنها تریپس غربی گل و تریپس پیاز می باشند که گونه اخیر روی میزبان های مختلف، پنبه، پیاز و علف های هرز فعالیت دارد .کنترل حشره تریپس با حشره کشها به دلایل رفتاری و فیزولوژیکی آنها آسان نیست. استفاده بی رویه سموم میت واند سبب آلودگی های زیست محیطی، ایجاد سمیت در موجودات زنده مفید غیرهدف و به خطر انداختن سلامتی انسان شود.
مبارزه و کنترل بیماری های ویروسی آنتوریوم
از آنجاییکه بهترین راه کنترل آلودگی های ویروسی، پیشگیری از وقوع آلودگی می باشد، شناسایی به موقع و ممانعت از همه گیر شدن آلودگی های ویروسی اهمیت زیادی دارد. مصرف سموم به طور مستقیم کاربردی در مدیریت و کنترل ویروس ندارد. بطوریکه هیچ سمی برای مبارزه، کنترل یا حذف ویروس در گیاهان توصیه نمی گردد. تنها به منظور کنترل حشره ناقل ویروس، از سموم حشره کش در زمان مناسب و توصیه شده استفاده می شود.
- رعایت موارد بهداشتی در زمان تکثیر در گلخانه ها، جلوگیری از رفت و آمد افراد در محل گلخانه و استفاده از حوضچه ضدعفونی در جلوی درب ورودی.
- ممانعت از ورود حشرات ناقل و تردد حیوانات در گلخانه ها از طریق پوشش کامل گلخانه و کشیدن توری (اندازه سوراخها: 0/8 میلیمتر در 0/26 میلیمتر) برای ممانعت از ورود حشره ناقل (تریپس و شته).
- استفاده از پایه آنتوریوم مادری سالم و نشاء سالم کشت بافتی و فاقد علایم ویروسی.
- حذف علف های هرز و رعایت بهداشت داخل و اطراف گلخانه. علف های هرز تاجریزی، سلمه، داتوره، ترشک و. . از گیاهان میزبان شته و تریپس هستند، که در داخل و اطراف گلخانه ها رشد می کنند. حشرات ناقل روی این گیاهان تکثیر یافته سپس به روی سایر میزبان ها مهاجرت می کنند. علف های هرز به عنوان میزبان ثانویه ویروس ها نیز می باشند.
- کنترل شیمیایی: کاربرد صابون ها و حشره کش های کم خطر گیاهی همچون پالیزین و نیم آزال به غلظت 2 درهزار. شته کش های اختصاصی مانند پریمور که برای کنترل شته های خیار به ثبت رسیده اند، با رعایت دوره کارنس سموم، قابل مصرف هستند.
- کنترل بیولوژیک: مهمترین دشمن طبیعی تریپس ها سن های شکارگر می باشد که توسط شرکت های داخلی قابل تهیه می باشد.
- کاشت ارقام مقاوم (اصلاح شده و بازارپسند) به عوامل مهم و شایع ویروسی، یکی از بهترین راه های کاهش خسارت و جلوگیری از انتشار بیماری ویروسی در یک منطقه است. در خصوص آنتوریوم که پایه های اولیه آنها از خارج از کشور وارد می شوند، شناخت ارقام با تحمل بالاتر به بیماری های شایع در کشور و منطقه پرورش این گیاهان از اهمیت ویژه ای برخوردار است. بر اساس نتایج تحقیقات انجام شده تمام ارقام دارای گلهای سفید، قرمز و صورتی به ویروس موزاییک خیار حساس بودند، هرچند در بیشتر موارد ارقام دارای گلهای قرمز (کالور، میلیون، فایر) بیشترین حساسیت و ارقام دارای رنگ سفید ( وایت، فانتزیا) حساسیت کمتری نسبت ویروس موزاییک خیار دارند. لذا استفاده از دو رقم وایت و فانتزیا به عنوان ارقام مقاوم آنتوریوم به ویروس موزاییک خیار توصیه می شود.
