کاشت خرمالو
نیاز آب و هوایی و خاک برای کاشت خرمالو
خرمالو درخت نیمهگرمسیری بوده
نیاز سرمایی آن حول و حوش 500- 100 ساعت است.
از نظر مقاومت به سرما 15- تا 20 – را تحمل میکند.
درختان معمولاً حساس به کمبود آب هستند ولی بهتر است در فصل رشد بارندگی زیاد نباشد. چون کمیت و کیفیت میوه پایین میآید.
خرمالو در همه خاکها رشد میکند اما در خاکهای سنگین با زهکشی مناسب نتیجه خوبی میدهد.
برای تولید محصول مطلوب نیازمند فصل خشک طولانی با حرارت نسبتاً بالا و نور کافی و دارای شبهای خنک است و درجه حرارت نباید زیر °C 15- برسد.
میوهبندی خرمالو
معمولاً جوانههای گل که همان جوانههای مخلوط هستند روی شاخههای سال قبل بوجود میآیند و مراحل تکاملی در بهار صورت میگیرد.
از نظر تشکیل میوه برخی از ارقام نیاز به گردهافشانی دارند و باید درختان مناسب گردهزا به نسبت 9 . 1 (در برخی منابع 15 . 1) در باغ کشت شوند.
فقدان منبع گرده مناسب عامل اصلی شکست در تولید محصول در باغات اولیه (تازه تاسیس) میباشد.
میوه خرمالو دارای رشد سیگموئید مضاعف است و این منحنی رشد در ارقام بذردار واضحتر است و حالت توقف رشدی در هنگام رشد و نمو بذر است.
میوه خرمالو میوهای فرازگرا است.
میوه از نوع سته میباشد. در مناطق نیمهگرمسیری بهترین کیفیت را تولید میکند. سایتوکنینها باعث پهن شدن و بزرگ شدن و پخ شدن میوه میشود.
تغذیه خرمالو
این میوه به مواد غذایى زیادى نیاز دارد.
خرمالو به مقدار زیادی به پتاسیم احتیاج دارد.
کمبود پتاسیم روی طعم میوه و میزان قند تأثیر میگذارد (میزان گسی بودن) و باعث کوچک شدن میوه میشود.
زیادی پتاسیم باعث خشک شدن پوست میوه میگردد.
کمبود ازت نیز باعث کاهش رشد، کوچکی میوهها و عدم تشکیل جوانههای گل میشود.
همچنین یکی از عوامل سالآوری خرمالو کمبود مواد غذایی است.
ازدیاد خرمالو
ازدیاد خرمالو عمدتاً از طریق پیوند و قلمههای چوب نرم صورت میگیرد. در ازدیاد از طریق پیوند معمولاً پایههای بذری از هر سه گونه گرفته میشود. Kaki با همه ارقام سازگاری دارد. دو گونه دیگر (lotus , virginiana) گاهی اوقات ناسازگاری نشان میدهند. Kaki ریشه عمیقترى دارد و به طرف پایین رشد میکند در واقع (Top root) است. ولی دو گونه دیگر حالت انشعابی دارند. پس انتقال درختان با سیستم انشعابی راحتتر است و ریشه عمودی بیشتر تمایل به تولید ریشههای انشعابی دارد. D.lotus به بیماری سرطان طوقه و ورتیسیلیوم حساس ولی به بیماری قارچ عسلی مقاوم است.
Fuyu که یک رقم غیرگس است روی lotus پیوند محکمی تشکیل نمیدهد. ولی با میان پایه این مشکل رفع خواهد شد. روی پایه Virginiana رقم هاچیا، پاکوتاه و کم محصول میشود. پایههای بذریKaki از دیدگاه ناسازگاری مشکلی ندارند. مشکل حساس بودن به ورتیسلیوم است و به سرطان طوقه و قارچ عسلی مقاوم اند.
اگر خرمالو میوه زیادی را تولید نماید بایستی عمل تنک میوه بر روی آن انجام بشود تا کیفیت میوهها و اندازه آنها بازار پسند باشد.
بهترین زمان برای تنک کردن خرمالو بعد از ریزش اول است. تعداد برگها در تعداد میوهها تأثیرگذار است.
هرچقدر یک رقم دیررستر باشد باید تعداد برگ کمتری به ازای میوه تولیدی داشته باشد. برای مثال در رقم Nishimura که زودرس است به ازای هر میوه، 25 برگ، در رقم Hiratanenushi که دیررس است به ازای هر میوه 20 برگ، در رقم Fuyukaki که دیررس است به ازای هر میوه 15 برگ و در رقم Atuge که خیلی دیررس است بهازای هر میوه 10 برگ نگه داشته میشود.
درصد نهایی ریزش میوه، میزان محصول نهایی را مشخص میکند. معمولاً در شرایط عادی یک درخت بالغ و بارده اگر 30–20 % گلهای باز شده آن به میوه تبدیل شود محصول اقتصادی است و در چنین درختانی 400 – 300 میوه روی درخت کافی است که بهطور متوسط برای هر درخت 100– 60 کیلوگرم میوه خواهد بود.
ریزش میوه خرمالو
معمولاً دو ریزش میوه در خرمالو وجود دارد:
1- ریزش اول بعد از تشکیل میوه و در خردادماه صورت میگیرد
2- ریزش دوم فیزیولوژیکی بوده و در اواسط تابستان در اثر تنشهای محیطی از قبیل خشکی و کمبود مواد غذایی صورت میگیرد
تغذیه و تقویت درخت باعث کاهش این ریزش میشود.
ریزش طبیعی گل و میوه های جوان به ویژه در درختان جوان مسئله جدی به شمار نمی آید. اما اگر ریزش بیش از حد طبیعی باشد می توان دلایل مختلفی برای آن ذکر نمود. در انواع خرمالوهای ژاپنی معمولا دو مرحله گلدهی و پس از آن دو مرحله ریزش وجود دارد، اولی در خرداد یا اوایل تیرماه، دومی در اوایل شهریور تا اواخر آن. عواملی که به طور کلی در ریزش میوه از جمله ریزش خردادماه موثر هستند متعدد می باشند که از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد:
1) در درختانی که قادر به تولید میوه های پارتنوکارپ و بدون دانه می باشند، اگر صدمه ای به درخت برسد (مثلا به واسطه کم آبی و تنش خشکی)، ابتدا میوه های بی دانه خواهند ریخت. بعد اگر وضع ناهنجار ادامه داشت، قسمتی از میوه های دانه دار نیز ریزش خواهند کرد. به طوری که در نطنز اصفهان به دلیل گرمازدگی درختان در تیرماه، ریزش شدید میوه و خزان بی موقع ایجاد شد
2) اصولا میوه هایی که روی شاخهدهای قوی قرار دارند و برگ های مجاور تغذیه کننده آنها سالم و چر رنگ می بشاند، بیشتر انس ماندن دارند تا میوه هایی که روی شاخه های ضعیف و باریک با برگ های کوچک با کمرنگ قرار گرفته باشند.
3) درصد ریزش خردادماه در درختانی که دچار فقر ازت می باشند، بیشتر از درختانی است که ذخیره کافی از این ماده غذایی اساسی را دارا هستند. از طرفی دیافت ازت بیش از حد نیز باعث ریزش میوه می گردد.
4) کمبود بعضی عناصر میکرو مانند روی موجب می شود که ریزش میوه ها بیشتر از حد متعارف باشد.
5) کمبود آب در انساج برگ ها و شاخه ها می تواند موجب آفزایش ریزش میوه ها شود. باید توجه داشت که این کمبود آب در انساج، ممکن است حتی در خاک هایی که رطوبت زیادی دارند نیز پیش بیاید. زیرا در این قبیل خاک ها تنفس ریشه خوب انجام نمی گیرد و در نتیجه ریشه ها ضعیف شده و قادر نیستند علیرغم وجود رطوبت یاد خاک، آب لازم را به مقادیر که در این موقع از سال در برگ ها مصرف و یا تعریق می شود تامین نمایند.
راهکارهای کاهش ریزش خرمالو
الف) تغذیه
دادن کودهای ازته 4-3 هفته قبل از باز شدن جوانه ها و تامین رطوبت کافی در منطقه ریشه هنگام گل. هر کدام به سهم خود باعث می شوند که ریزش میوه ها کمتر گردد. عملیات مذکور موجب می شوند تعداد و حجم برگ های سالم که تولید کنندگان مواد هورمونی و هیدروکربنه می باشند افزایش یابد و همین عامل دیل اصلی تقلی ریزش میوه های تازه به وجود آمده می باشد.
ب) کت زدن شاخه، حقه برداری
برداشتن قسمتی از پوست تنه برای وادار کردن درخت به تولید بار بیشتر و زودتر را کت زدن گویند. این عمل باعث انسداد حرکت رو به پایین مواد فتوسنتزی درون آوندهای آبکش می شود و در موقع گل دادن، معمولا موجب می گردد که شاخه مورد عمل ریزش کمتری داشته باشد، دلیل آنرا می توان در تجمع مواد هیدروکربنه و همچنین هورمون اکسین در بالای محل عمل فرض کرد. حلقه برداری علاوه بر جلوگیری از ریزش در افزایش اندازه میوه ها نیز موثر بوده که این اثر وابسته به زمان حلقه برداری می باشد.
این عمل اگر در مرحله 75 درصد از رشد نهایی میوه صورت گیرد، رشد میوه و رنگ گیری سریعتر انجام گرفته و نرم شدن گوشت و رسیدگی میوه سریعتر از حالت معمولی در درختان صورت می گیرد و برداشت زودتر انجام می شود
خرمالوی رقم هاچیا روی خرمندی ریزش میوه زیادی دارد. ولی اگر میان پایه بین آنها قرار داده شود، مشکل حل خواهد شد.
عامل اصلی ریزش در انواع بی بذر کمبود اکسین میباشد.
یکی از مواردی که برای جلوگیری از ریزش میوه استفاده میشود جیبرلین است
1- جلوگیری از ریزش
2- سفت ماندن میوهها و تأخیر در رسیدن میوه و منجر به افزایش عمر انبارداری میوه میشود،
معمولاً در مهرماه محلولپاشی به غلظت 10- 50 ppm انجام میدهند.
سالآوری در خرمالو
در خرمالو سالآوری به وضوح دیده میشود که تحت تاثیر رقم، شرایط محیطی و تغذیهای میباشد.
تنش خشکی در زمان تشکیل جوانه گل باعث سالآوری میشود. رقم Gasho سالآوری بالایی دارد.
سالآوری در خرمالو به دو دلیل (رقابت) مواد کربوهیدرات و تنظیم کنندههای رشد (GA) میباشد و توسط هرس قابل کنترل نیست.
حذف جوانهها و میوهها (تنک) موثرترین روش برای کنترل است.
روشهای رفع گسی در خرمالو
روش سنتی: در این روش با قراردادن خرمالو در آب گرم به مدت 24 – 15 ساعت حالت گسی آن را تا حدودی از بین میبرند.
روش فریزکردن: نگهداشتن در داخل فریزر و یخ زدن آن و مجدداً خارج کردن آن و آب شدن یخ سبب رفع گسی میشود.
روشی که ژاپنیها از آن استفاده میکنند مبتنی بر استفاده از الکل و CO2 است این روش علاوه بر رفع حالت گسی باعث حفظ کیفیت میوه نیز میشود.
تیمار روی درخت: که برای حجم بالای میوه مناسب است. در این تیمارها میوهها باقی میمانند و کیفیت خود را حفظ میکنند. این تکنیک روش مناسبی است اما در برخی مواقع باعث عارضه فیزیولوژیکی تحت عنوان Partial softening میشود.
تیمار هورمونها با اتانول: که روش کندی میباشد.
استفاده از یخ خشک: برحسب دمای C°80- عمل میکند.
استفاده از پرتوتابی با اشعه گاما: چون باعث نرم شدن خرمالو میشود کاربرد محدودی دارد.
مشکلات و نارسائیها در خرمالو
1- زنگار بستن پوست میوه: در مناطق واجد رطوبت نسبی بالا و در شرایط کاربرد مقادیر بالای نیتروژن در هنگام رسیدن میوهها مشاهده میشود.
2- ایجاد شکاف یا حفره در زیر کاسه گل: این مشکل در درختانی که گردهافشانی شدهاند و بار زیادی دارند، کمتر دیده میشود. برای جلوگیری از این مشکل توصیه میشود از کاربرد بالای ازت و پتاسیم در اواخر بهار و تا اوایل تابستان و نزدیک به زمان برداشت اجتناب کرد. علاوه بر این تنک اول فصل و اپتیمم کردن گردهافشانی برای داشتن بیش از 3 بذر در میوه این مشکل را کاهش میدهد. این مشکل در مناطق با بارندگی زیاد و در مناطق واجد خاکهای عمیق و حاصلخیز افزایش مییابد.
برداشت میوه خرمالو
در مورد ارقام غیرگس زمانیکه میوه رنگ خود را گرفته است و نسبتاً محکم بوده و قند آنها 15 – 14 % است میتوان برداشت کرد. اگر میوهها در زمان مناسب برداشت شوند میتوان آنها را به مدت 4 – 2 ماه در سردخانه و در رطوبت نسبی حدود 90 % و دمای 1 درجه سانتیگراد نگهداری کرد. استفاده از انبارهایی با اتمسفر کنترل شده در مورد خرمالو مفید است. بخصوص در ارقام غیرگس در این انبارها میزان CO2 را به 8% و میزان اکسیژن را به 5- 3 % تغییر میدهند. در این حالت کاسبرگها نیز سبز باقی میماند. برداشت میوه برای قند مناسب زمانی است که برگها ریزش پیدا نکردهاند.
تذکر: سلولهای تاننساز، بزرگ و حجیم بوده و میزان قند ساکارز آنها کمتر از فروکتوز و گلوکز است. در حالیکه در سلولهای معمولی میزان ساکارز بیشتر از فروکتوز و گلوکز است.
