کاشت آویشن باغی
آماده سازی خاک برای کاشت آویشن باغی
پس از برداشت گیاهانی که با آویشن به تناوب کشت شده اند در فصل پاییز کودهای حیوانی مورد نیاز به خاک اضافه می شود و با شخم مناسبی به عمق 20 تا 25 سانتیمتری خاک فرستاده می شود. اوایل بهار پس از شکستن سله ها و خرد کردن کلوخه ها زمین را برای کشت آویشن تسطیح کرد.
روش کاشت آویشن باغی
آویشن را توسط بذر یا از طریق رویشی می توان تکثیر کرد. کشت توسط بذر به دو روش مستقیم و غیرمستقیم انجام می گیرد.
کشت مستقیم بذر آویشن باغی
بذر را در زمان مناسب به صورت ردیفی در زمین اصلی کشت می کنند. مقدار بذر مورد نیاز برای هر هکتار زمین 5 تا 6 کیلوگرم است. به لحاظ کوچک بودن بذر و همچنین از آنجا که گیاهان رویش یافته از بذر رشد و نمو کندی دارند، لذا کشت مستقیم در سطوح کوچک توصیه می شود. در کشت مستقیم بهتر است بذرها در طول ردیف به صورت متراکم کاشته شوند و پس از رویش بوته ها را به تعداد مناسب تنک کرد.
کشت غیر مستقیم بذر آویشن باغی
در این روش بذرهای آویشن را در فصول مناسب در خزانه هوای آزاد که بستر آن برای کشت آماده شده است کشت می کنند. بذر مورد نیاز برای هر مترمربع خزانه 8/0 تا 1 گرم است. چون بذر آویشن بسیار کوچک است لذا جهت تسریع در کاشت و همچنین یکنواختی تراکم بذرها در ردیف ها بهتر است به نسبت یک به سه با ماسه نرم ( یک قسمت بذر و سه قسمت ماسه ) مخلوط شود. عمق بذر در خزانه 0/5 سانتیمتر مناسب است. پس از آبیاری منظم و وجین علف های هرز سطح خزانه، اواخر بهار و اوایل تابستان ( تیر ) زمان مناسبی برای انتقال نشاها به زمین اصلی است. در این مرحله نشاها از ریشه های مناسبی به طول 5 تا 7 سانتیمتر برخوردار بوده و به سهولت قادرند شوک حاصل از انتقال را تحمل کنند. در هر چاله 2 یا 3 نشاء می توان کشت کرد.
برای تولید نشاء های آویشن با وزن هزاردانه 0/2 گرم، جوانه زنی 08 % و فواصل 2 سانتی متری گیاهچه ها از یکدیگر و با توجه به اطمینان از سبز شدن بذرها و ایجاد تراکم مورد نظر و با احتساب دو برابر مقدار بذر، نیاز به حدود 1/5 گرم بذر خالص برای هر متر مربع خزانه می باشد. بنابراین برای مزرعه یک هکتاری نیاز به حداقل 8 متر مربع خزانه و 12 گرم بذر خالص می باشد. بذر های ریز آماده کاشت برای توزیع یکنواخت در بستر کاشت باید با ماسه بادی از نوع صنعتی ( به دلیل داشتن زوایا و توانایی چسبیدن به بذر) که تا حدی نم دار شده باشد، به مدت چند دقیقه به طور کامل مخلوط گردند. این عمل تا حد زیادی به خراش بذر و تحریک بذر برای جوانه زنی بهتر نیز کمک می کند. پس از آماده کردن خاک و بذر، برای کشت بذر در خزانه الزم است ابتدا آب کافی تا حد خیس شدن کامل ( بدون جابجایی خاک)، به بستر کاشت داده شود. سپس بذر همراه ماسه بادی که برای هر متر مربع محاسبه شده است به طور یکنواخت روی سطح بستر پاشیده شود. برای ارتباط بهتر بذر با خاک و جذب آب بیشتر می توان روی بذر را با هر وسیله مسطحی به آرامی فشرده نمود. پس از آن لایه ای به ضخامت 2 میلی متر ( تا حدی که روی بذر را بپوشاند) از خاک برگ الک شده ریز را روی بستر پاشیده و به آرامی و فقط با مه پاش آبیاری نمود.
معمولا کشت بذر آویشن در خزانه برای تولید نشاء از اواسط شهریور تا اوایل مهرماه انجام می شود. در این فصل شدت تابش آفتاب نسبتاً زیاد بوده و ممکن است سطح خاک که بذر ها در آن قرار دارند ، خشک شده و بذر های جوانه زده از بین بروند. بنابراین الزم است سایبان مناسبی از حصیر و یا پارچه های کنفی و متقالی روی بستر کشیده شده و یا آبیاری های مکرر روزانه ( تا حد تأمین رطوبت در سراسر روز) با مه پاش انجام گیرد. بذرها در این شرایط بسته به گیاه در مدت 1 تا 3 هفته جوانه خواهند زد. در این فاصله زمانی بر حسب نیاز، وجین با احتیاط و مکرر در خزانه انجام می شود. پس از رسیدن گیاهچه ها به اندازه قابل انتقال، که برای آویشن حداقل داشتن حدود 8 برگ و یا دارا بودن ارتفاع 2 سانتی متر است، می توان آنها را قبل از وقوع بارندگی های پاییزه ( در اواخهر آبان یا اواسط آذر) به مزرعه منتقل نمود.
تکثیر رویشی آویشن باغی
تکثیر رویشی با تقسیم بوته انجام می گیرد. پس از خارج کردن گیاهان دو یا سه ساله سالم و عاری از هر گونه آلودگی قارچی از خاک هر بوته را به چند قطعه تقسیم کرده و در زمین اصلی کشت می کنند.
تاریخ و فواصل کاشت آویشن باغی
زمان کاشت آویشن به روش کشت و شرایط اقلیمی محل رویش گیاه بستگی دارد. برخی زمان مناسب برای کشت مستقیم بذر در زمین اصلی را اواسط پاییز می دانند در حالیکه عده ای دیگر اوایل بهار را زمان مناسبی برای کشت مستقیم بذر در زمین اصلی پیشنهاد کرده اند. در هر حالت بذرها در ردیف هایی به فاصله 40 تا 50 سانتیمتر به طور مستقیم در زمین اصلی کشت می شوند. عمق کاشت بذرها نباید از 0/5 سانتیمتر بیشتر باشد.
زمان کاشت مناسب برای کشت غیر مستقیم (کاشت در خزانه هوای آزاد) اوایل بهار (اواخر اسفند) می باشد. در کشت غیر مستقیم بذرها در ردیف هایی با فاصله 25 تا 38 سانتیمتر در خزانه هوای آزاد باید کشت شوند. هنگامیکه ارتفاع نشاها به 10 تا 15 سانتیمتر رسید در ردیف هایی به فاصله 50 سانتیمتر و فاصله دو بوته طول ردیف 25 سانتیمتر به زمین اصلی باید منتقل شوند.
فصل پاییز یا اوایل بهار زمان مناسبی برای تکثیر رویشی آویشن است. گیاهان در ردیف هایی به فاصله 50 سانتیمتر و فاصله دو بوته در طول ردیف 25 سانتیمتر باید کشت شوند.
داشت آویشن باغی
آبیاری منظم و وجین علف های هرز در خزانه ضرورت دارد. در طول رویش گیاهان، مبارزه به علف های هرز نیز ضروری است.
وجین مکانیکی علف های هرز به تنهایی کافی نیست و باید با استفاده از علفکش های مناسب به مبارزه با آنها پرداخت. قبل از انتقال گیاهان از علفکش رونستار به مقدار 7 تا 8 لیتر در هکتار به صورت محلول پاشی می توان استفاده کرد. زمان مناسب برای استفاده از این علفکش اواسط بهار است.
وجین مکانیکی علف های هرز چندساله ای که به علفکش ها مقاوم شده اند ضرورت دارد. برای مبارزه شیمیایی به علف های هرز آویشن های چندساله در فصل پاییز (مهر-آبان) می توان از علفکش سینبار 2 تا 2/5 کیلوگرم در هکتار استفاده نمود. پس از استفاده از این علفکش در صورت باقیماندن علف های هرز، با استفاده از کولتیواتور باید به جمع آوری آنها اقدام کرد.
در طول رویش آویشن می توان بدون هیچ خطری از علفکش رونستار به مقدار 6 تا 8 لیتر در هکتار استفاده کرد. برگردان کردن خاک بین ردیف ها به منظور تهویه نقش عمده ای در افزایش عملکرد پیکر رویشی دارد.
مواد و عناصر غذایی مورد نیاز آویشن باغی
افزودن مواد و عناصر غذایی مورد نیاز گیاه به خاک باید با دقت انجام گیرد. زیرا، موادغذایی فراوان یا کمبود این مواد در خاک هایی که آویشن کشت می شود مناسب نیست و در هر دو حالت سبب کاهش عملکرد پیکر رویشی آویشن می شود. قبل از کاشت، خاک باید مورد تجزیه و آزمایش قرار گیرد و مقادیر ازت، فسفر و پتاس آن اندازه گیری و با در نظر گرفتن مقدار آنها اقدام به کوددهی شود.
به زمین های تهی از مواد و عناصر غذایی، در فصل پاییز هنگام اماده ساختن خاک 20 تا 30 تن در هکتار کودهای حیوانی کاملاً پوسیده باید اضافه شود. فصل بهار قبل از کشت گیاه 50 تا 80 کیلوگرم در هکتار اکسید فسفر و همین مقدار اکسید پتاس به همراه 40 تا 60 کیلوگرم در هکتار ازت، باید در اختیار گیاهان قرار گیرد. از سال دوم رویش قبل از وجین علف های هرز همه ساله فصل بهار باید 30 تا 50 کیلوگرم در هکتار ازت در اختیار گیاهان قرار بگیرد. از آنجاییکه آویشن گیاهی چندساله است لذا خاک مزرعه در طول رویش گیاه، باید تجزیه شود و در صورت لزوم مواد وعناصر غذایی مورد نیاز (ازت، فسفر، پتاسیم و .....) به خاک اضافه شود.
برداشت محصول آویشن باغی
در سال اول رویش آویشن فقط یکبار محصول آویشن را می توان برداشت کرد. در حالیکه در سالهای بعد دو یا حتی سه مرتبه می توان اقدام به برداشت پیکر رویشی کرد. زمان مناسب برای اولین برداشت محصول آغاز گلدهی یعنی اواسط بهار ( اردیبهشت) می اشد. دومین برداشت در آغاز دومین مرحله گلدهی و اواسط تابستان (مرداد) انجام می گیرد. سومین و آخرین برداشت را
اواسط پاییز (آبان) می توان انجام داد.
برداشت پیکر رویشی آویشن در ساعات مختلف شبانه روز نقش عمده ای در کمیت و کیفیت اسانس آویشن دارد. در این مورد تحقیقات نشان می دهد چنانچه پیکر رویشی ظهر هنگام تابش آفتاب برداشت شود در مقایسه با برداشت در روزهای غیرآفتابی از مقادیر بیشتری اسانس برخوردار می باشند.
گیاهان از فاصله 10 تا 15 سانتیمتری سطح زمین باید برداشت شوند. ساقه های چوبی ضخیم در کیفیت اسانس تاثیر بسیار نامطلوبی می گذارد. از آنجا که عملکرد آویشن در مراحل مختلف رویش متفاوت است از اینرو تحقیقات در مورد زمان یا زمان های مناسب برداشت به منظور افزایش عملکرد در اقلیم های مختلف ضرورت دارد.
چنانچه هوا آفتابی باشد بهتر است گیاهان پس از برداشت برای مدتی روی زمین قرار گیرند تا پس از کاهش رطوبت به خشک کن منتقل شوند. دمای مناسب برای خشک کردن آویشن با استفاده از خشک کن های الکتریکی 40 درجه سانتیگراد است.
