خرمالو و گیاه شناسی خرمالو
تاریخچه خرمالو
خرمالو بومى چین است و سابقه کشت و کار آن در چین به 4 قرن پیش از میلاد بر میگردد.
میوه آن به صورت تازه خوری، خشک و ... مورد استفاده قرار میگیرد.
از میوههای خرمالو سرکه و الکل نیز تهیه میشود.
از بذر خرمالو روغنهای خاصی که مصارف بهداشتی و دارویی دارد استخراج میکنند.
دارای ویتامین C است و از برگهای آن بهصورت دمکرده استفاده میشود.
بهعنوان درخت زینتی نیز مورد استفاده قرار میگیرد. چون هم برگ و هم میوه زیبایی دارد.
خزاندار است و ارتفاع برخی از انواع آن پابلند بوده و به 10 متر هم میرسد و برخی انواع پاکوتاه هستند.
مشخصات گیاهشناسی خرمالو
نام لاتین خرمالو: PERSIMMON
خانواده خرمالو: Ebenaceae
نام علمی خرمالو: Diospyros kaki
درختی خزاندار به ارتفاع 5- 4 متر است و دارای برگهای نسبتاً بزرگ که برگها در سطح زیرین دارای کرک بوده ولی قسمت رویی برگ تقریباً صاف و براق است. از لحاظ گلدهی خرمالو گیاهی دو پایه است و درختان نر و ماده دارد. اما برخی از درختان هم دارای گلهای نر و هم دارای گلهای ماده هستند. در خرمالو، انبه و زیتون گلها بهصورت گل نر و هرمافرودیت هستند. گلهای ماده بهصورت منفرد و جانبی در کنار برگها ظاهر میشوند. ولی گلهای نر بهصورت 3-2 تایی و در کنار برگها ظاهر میشوند. گلهای خرمالو از سن 4-3 سالگی به بعد روی چوب یکساله در درون جوانه جانبی مخلوط بوجود میآید. جوانه جانبی 3 تا فلس دارد و جوانه انتهایی بدون فلس است بنابراین در خرمالو جوانه مرکب در سال بعد شاخهای ایجاد میکند که حامل برگ کامل است.
پس خرمالو 3 نوع گل دارد
1- گیاهانی که فقط گل نر تولید میکنند.
2- گیاهانی که فقط گل ماده تولید میکنند.
3- درختانی که دارای گل کامل و گل نر میباشند.
تشکیل گل خرمالو
زمان تشکیل جوانههای گل در خردادماه سال قبل در داخل جوانههای مخلوط است که در اثر محرکهای گلزایی تشکیل شده و در سال بعد با رشد و نمو شاخهها، گلها تشکیل میشوند.
اندامهای گل در خرمالو معمولاً 4 تایی و یا مضربی از 4 هستند. مثلاً 8 برچه که به خامه و کلاله منشعب منتهی میشوند. کاسبرگ پایا و وجود آن ضروری است و حذف آن باعث کاهش رشد میوه و ریزش آن میوه میگردد و به میوه زیبایی بخشیده و به فتوسنتز کمک میکند.
میوه از نوع سته است و به دو طریق پارتنوکارپی و گردهافشانی تولید میشود. در این خانواده حالت پارتنوکارپی زیاد دیده میشود و خیلی از ارقام تجاری بدون بذر هستند.
پارتنوکارپی از نوع رویشی است و نیاز به گرده ندارد.
عمدهترین عامل تعیین کننده میزان پارتنوکارپی نوع رقم است. البته تغذیه و آب و هوا نیز تاثیرگذار هستند. ارقام پارتنوکارپ بیشتر ترجیح داده میشود، اما آنهایی که بذر دارند بزرگتر هستند.
تشکیل بذر باعث میشود که گوشت میوه در آن ناحیه قهوهای شده که نامطلوب است. اجزای گل معمولاً تحتانی هستند و زیر تخمدان قرار گرفتهاند.
تشکیل میوه خرمالو
معمولاً جوانههای گل که همان جوانههای مخلوط هستند روی شاخههای سال قبل بوجود میآیند و مراحل تکاملی در بهار صورت میگیرد.
از نظر تشکیل میوه برخی از ارقام نیاز به گردهافشانی دارند و باید درختان مناسب گردهزا به نسبت 9 . 1 (در برخی منابع 15 . 1) در باغ کشت شوند.
فقدان منبع گرده مناسب عامل اصلی شکست در تولید محصول در باغات اولیه (تازه تاسیس) میباشد.
میوه خرمالو دارای رشد سیگموئید مضاعف است و این منحنی رشد در ارقام بذردار واضحتر است و حالت توقف رشدی در هنگام رشد و نمو بذر است.
میوه خرمالو میوهای فرازگرا است.
میوه خرمالو از نوع سته میباشد. در مناطق نیمهگرمسیری بهترین کیفیت را تولید میکند. سایتوکنینها باعث پهن شدن و بزرگ شدن و پخ شدن میوه خرمالو میشود.
ترکیبات شیمیایی میوه خرمالو
علاوه بر تاننها میوههای خرمالو از نظر کارتنوئیدها نیز غنی است. 2700 واحد بین المللی در هر 100 گرم میوه تازه ویتامینA دارد. قند گلوکز و فروکتوز زیاد و مقدار ساکارز نسبتاً کمی دارد. اگر بیش از حد میوه روی درخت باقی بماند میزان قند کاهش مییابد و معمولاً این حالت پس از ریزش برگها صورت میگیرد. در موقع رسیدن میزان تاننها کاهش پیدا میکند. میزان تانن در ارقام گس میتواند 6-5 گرم در هر 100 گرم میوه است.
ارقام خرمالو
بیش از 1000 رقم خرمالو در دنیا وجود دارد که یکسری از آنها به صورت تجاری و در سطح گسترده کشت میشوند.
1- ارقام گس بدون گرده افشانی
Tananashi , Hachiya , Eureka , Tamopan
2-ارقام غیرگس بدون گرده افشانی
Fuyu ,Suraya
3- ارقام غیرگس با گرده افشانی
Zentimura ,Gaily, Hyacome ,Chocolate
مناطق عمده تولید خرمالو در ایران
نواحی ساحلی شمالی استانهای گیلان، مازندران و نواحی اطراف کویر، مخصوصاً استانهای سمنان، فارس، خراسان و نواحی مرکزی مثل استان مرکزی و استان تهران را میتوان نام برد. میزان تولید ایران در حدود 8600 تن است که حدود نصف این مقدار صادر میشود.
