رزماری و کاشت رزماری

معرفی رزماری

(Rosemary) نام لاتینی که از کلمه (ros) به معنی شبنم (marinus) به معنی دریا گرفته شده است.  گرفته شده است. این جنس دارای گونـه‌هـای درختچـه‌ای، بـرگ‌هـای باریـک و معطر و حلقه‌های گـل دو لبـه‌ای اسـت. پـراکنش آن در جنـوب اروپـا و شـمال آفریقاست.

خصوصیات گیاهشناسی رزماری

رزماری گیاهی مدیترانه‌ای است که علاوه بـر کـاربرد فـراوان آن در آشـپزی بـه عنوان یک گیاه شفابخش و درمان کننده انواع بیماری‌ها کاربرد دارد. به گزارش ایسنا، گیاه معطر رزماری به‌عنـوان چاشـنی در غـذاهای مختلـف شامل انواع سوپ‌ها، سس‌ها و خورش‌ها استفاده می‌شود. گیاه Rosmarinus officinalis از خانواده نعناعیان(Lamiaceae) است که حداقل دارای 1 درصد (حجم/وزن) روغن فرار می‌باشد.

اکلیل کوهی

اکلیل کوهی با نام عمومی رزماری گیاهی است علفـی، پایـا، دارای سـاقه‌ای چوبی به ارتفاع نیم تا یک متر با برگ‌های سبز، دائمی و بسیار معطر، متقابـل بـا کناره برگشته، باریک و دراز و نوک تیز؛ سطح فوقانی بـرگ آن بـه رنـگ سـبز و سطح تحتانی به‌علت وجود کرک‌ها سبز مایل به سفید است. گل‌های این گیاه کوچک و به رنگ آبی روشن اسـت کـه در کنـار بـرگ‌هـا می‌روید. قسمت مورد استفاده آن برگ و سرشاخه‌های گلدار آن است. اسانس آن از قسمت هوایی تهیه می‌شود. این محصول کاربری هـای غـذایی، دارویـی و زینتـی دارد.

خواص دارویی و غذایی رزماری

از جملـه خـواص دارویی و غذایی رزماری عبارت‌اند از: ضد ضعف عمومی بدن، ضدآسم، ضدتپش قلب، ضد روماتیسم، ضد نقرس، ادرارآور، ضدتشنج، ضدصفرا، ضد سوءهاضمه، تقویت کننده دستگاه گوارش، ضد سیاه سرفه، قاعده‌آور، ضد سردردهای سرد، ضدعفونی کننده و التیام‌بخش تقویت‌کننده اعصاب، ضد ترشحات غیرطبیعی رحم.

دامنه انتشار رزماری

پرورش گیاه رزماری در بیشتر نواحی ایران معمول مـی‌باشـد. رزماری در زمین‌های آهکی و سبک و آفتاب‌گیر به‌خوبی رشد می‌کند.

پـرورش‌دهنـدگان عمده گیاه رزماری را در دنیا، کشورهای شمال آفریقا خصوصاً مراکش و تـونس و کشورهای جنوب اروپـا خصوصـاً اسـپانیا، فرانسـه، ایتالیـا، یوگسـلاوی و آمریکـا تشکیل می‌دهند.

رزماری بومی مناطق مدیترانه‌ایی نیز می‌باشد و گیاه رزماری غیربومی محسوب می‌شود و در ایـن منطقـه بـه‌صـورت خودرو رشد می‌کند و پـرورش آن در ایـران در بیشـتر نـواحی انجـام مـی‌شـود. مناطقی مانند: تهران، کرج، سمنان، اصفهان، گیلان و دامغان.

پرورش‌دهندگان عمده آن در دنیا در کشورهای شـمال آفریقـا بـه‌خصـوص مراکش و کشورهای جنوب اروپاست مثل فرانسه و ایتالیا و... می‌باشد.

نشا رزماری و نهال رزماری
5,000 تومان

سازگاری رزماری

این گیاه در زمین‌های آهکی سبک و آفتاب‌گیر به‌خوبی رشد می‌کنـد. معمـولاً از این گیاه به‌عنوان پرچین همیشه سبز در باغات استفاده می‌شـود. گیـاه رزمـاری مقاومت بالایی به خشکی و شوری دارد (بیشتر از اسطوخودوس) و شـدت بـالای تابش خورشید را به‌خوبی تحمل می‌کند. از ایـن گیـاه در فضـای سـبز اسـتفاده می‌شود.

تکثیر و کاشت رزماری

از طریق کاشت دانه‌های رسیده، قلمه زدن و خوابانیدن تکثیر مـی‌شـود. بهتـرین روش تکثیر این گیاه قلمه است. بدین طریق که در بهار یا پائیز سـر شـاخه‌هـای این گیاه را در ماسه کاشته و در محل مناسبی نگهداری می‌کننـد کـه پـس از 2 الی 3ماه قلمه‌ها ریشه‌دار شده و سپس آنها را به محل اصـلی منتقـل مـی‌کننـد.

معمولاً فاصله کاشت بوته‌ها  70الی  100سانتی‌متر اسـت و تـراکم کشـت آن در هکتار  10000الی  12000بوته در هکتار است. برای کاشت این گیاه در زمین در پائیز شخم عمیقـی زده مـی‌شـود و کـود حیوانی و شیمیایی بر حسب نیاز با توجه به توصیه آزمایشگاه داده می‌شود. روی این گیاه آفت و یا بیماری خاصی مشاهده نمی‌شود و حتی در زمین‌های آلوده به نماتد به‌خوبی رشد می‌کند و محصول می‌دهد (همچنین اسطوخودوس).

کوددهی رزماری

در پائیز هر سال با استفاده از کودهای حیوانی به‌میزان  10الی  15تن در هکتـار انجام می‌شود که بین ردیف‌های کشت کودها به خاک داده مـی‌شـود و در فصـل رشد تنها از کودهای ازتی و یا کود کامل (تمـام عناصـر) جهـت تکمیـل عناصـر غـذایی مـورد نیـاز گیـاه در  2الـی  3نوبـت اسـتفاده مـی‌شـود. معمـولاً مـزارع اسطوخودوس و رزماری به‌صورت جوی و پشته می‌باشد که معمولاً بوتـه‌هـا روی پشته‌ها کاشته می‌شود. برای آبیاری در جوی‌ها آب می‌اندازند که به بوتـه‌هـا آب نرسد. ماکزیمم نقطه آب را در جوی‌ها داغ آب گویند. کود شیمیایی و حیـوانی را در جوی‌ها می‌ریزند.

برداشت محصول رزماری

بهره‌برداری از این گیاه معمولاً از سال دوم آغاز می‌شود و هنگامی برداشت انجـام می‌شود که گیاه در حال گل دادن است. بایستی توجه داشت که سیسـتم هـرس رزماری مانند اسطوخودوس است تا ساقه‌های زیـادی تولیـد شـده و موجـب پـر پشت شدن گیاه شود. معمولاً برگ‌ها را پس از چیدن در سایه خشک می‌کننـد و اگر بخواهند از برگ‌ها اسانس بگیرند بایستی محصول برداشت شـده را بلافاصـله به محل تقطیر یا کارخانه فرآوری حمـل نمـود. معمـولاً از هـر  100کیلـو گـرم سرشاخه گلدار  100الی  200گرم اسانس استخراج می‌شود که از این اسانس در عطر سازی، تهیه صابون، ادکلن و فرآورده‌های زیبایی استفاده می‌شود.

تکثیر و ازدیاد رزماری

رزماری از طریق کاشت دانه‌هـای رسـیده، قلمـه زدن و خوابانیـدن تکثیرمـی‌شـود. بهترین روش تکثیر رزماری قلمه است که هم از نظر اقتصادی مرقون به صـرفه، و هم از لحاظ کیفی و عملکرد بالاترین سطح را دارا می‌باشد.

شرایط کشت گیاه رزماری

از طریق کاشت دانه های رسیده، قلمه زدن و خوابانیدن تکثیر می شود. بهترین روش تکثیر این گیاه قلمه است. بدین طریق که در بهار یا پائیز سر شاخه های این گیاه را در ماسه کاشته و در محل مناسبی نگهداری می کنند که پس از 2 الی 3 ماه قلمه ها ریشه دار شده و سپس آنها را به محل اصلی منتقل می کنند.

معمولاً فاصله کاشت بوته ها 70 الی 100 سانتی متر است و تراکم کشت آن در هکتار 10000 الی 12000 بوته در هکتار است.

برای کاشت این گیاه در زمین در پائیز شخم عمیقی زده می شود و کود حیوانی و شیمیایی بر حسب نیاز با توجه به توصیه آزمایشگاه داده می شود.

روی این گیاه آفت و یا بیماری خاصی مشاهده نمی شود و حتی در زمین های آلوده به نماتد به خوبی رشد می کند و محصول می دهد (همچنین اسطوخودوس).

از طریق کاشت دانه های رسیده، قلمه زدن و خوابانیدن تکثیرمی شود. بهترین روش تکثیر این گیاه قلمه است که هم از نظر اقتصادی مرقون به صرفه ، و هم از لحاظ کیفی و عملکرد بالاترین سطح را دارا می باشد.

آفات و بیماری ها رزماری

آفات خاصی که به طور جدی به رزماری آسیب وارد کند وجود ندارد ولی رزماری به بیماری قارچی مبتلا می شود که مهمترین آن Rhizoctnia solan است که با قارچ کش بنومیل یا مانکوزب قابل درمان است.

زمان جمع آوری رزماری

برگ و سرشاخه های گلدار گیاه رزماری هنگام شروع باز شدن گل ها و در فصول بهار و تابستان جمع آوری می شود.