آفات گلرنگ و کنترل و مبارزه با آفات گلرنگ
در زراعت گلرنگ آفات متعددی وجود دارد که باعث خسارت اقتصادی و کاهش عملکرد این محصول میشود. در اینجا بر اساس فنولوژی گیاه، حشرات آفات را میتوان به سه دسته تقسیم کرد.
مهمترین آفات گلرنگ در ایران
مهمترین آفات گلرنگ در ایران، مگس گلرنگ، شته سیاه گلرنگ، کرم قوزه خوار، سوسکهای سرخرطومی و گرده خوار، سنک گلرنگ و پرندگان می باشند که در این مجموعه به شرح و اهمیت آنها پرداخته میشود.
مگس گلرنگ
مگس گلرنگ از گروه مگسهای میوه است و مهمترین آفات گیاه گلرنگ به حساب میآید که اخیراً در سطح کشور خسارت زیادی از آن گزارش شده است. طول بدن در حشرات کامل ٤تا ٦میلیمتر است و چشمها به رنگ سبز براق و درشت و دارای پاهای قهوهای روشن است. رنگ لارو شیری و شفیره زرد رنگ بوده که بهتدریج به رنگ قهوهای متمایل به سیاه در میآیند. لاروهای جوان پس از خروج از تخم مقداری از برگچهها تغذیه کرده و سپس وارد جوانه مرکزی، گل و قوزه شده و شروع به تغذیه از دانههای گلرنگ میکنند. خسارت اصلی مگس گلرنگ تغذیه از دانههای گلرنگ است که باعث میشود این دانهها سوراخ شده، علاوه بر کاهش وزن هزار دانه، عملکرد دانه، درصد روغن و درصد جوانهزنی بذور کاهش یابد. لارو مگس گلرنگ حتی از ساقه گلرنگ هم تغذیه میکند. ترشح شیره قهوهای رنگ از قوزهها مهمترین علامت آلودگی گیاه به مگس گلرنگ است. این مگس روی گلرنگ پاییزه دارای دو نسل بوده و نسل سوم آن روی گلرنگ بهاره و علفهای هرز سپری میشود. علفهای هرز تلخک و گلرنگ وحشی میزبان مگس گلرنگ هستند و در مزارعی که به علف هرز تلخک آلوده هستند میزان آلودگی به مگس گلرنگ نیز شدیدتر است.
کنترل و مبارزه با مگس گلرنگ
از راهکارهای کنترل زراعی مگس گلرنگ میتوان به استفاده از ارقام زودرس رقم گلدشت( و ارقام خاردار )در مناطقی که خسارت این آفت سنگین است، کشت زودهنگام، جمع آوری بقایای محصول بعد از برداشت گلرنگ و انجام شخم عمیق اشاره کرد. بیشترین آفت گزارش شده در دیمزارها سوسک سرخرطومی و کرم هلیوتیس (کرم قوزه خوار گلرنگ)است.به منظور کنترل شیمیایی مگس گلرنگ بهترین زمان سمپاشی قبل از طغیان جمعیت مگسهای بالغ یعنی از اواسط اردیبهشت ماه (ین تاریخ در هر منطقه بسته به شرایط محیطی متغیر میباشد). به بعد همزمان با مرحله تکمهدهی و ظهور قوزهها (طول اکثر قوزه ها به اندازه کمتر از یک سانتیمتر) با استفاده از حشرهکشه هایی، نظیرکلرپیریفوس به میزان 5/1 -٢در هزار، ایمیداکلوپراید به میزان 5/0در هزار، مالاتیون ١در هزار، فوزالون 5/2در هزار و دیمتوات ١درهزار توصیه میشود. سمپاشی بین یک تا سه مرتبه از مرحله آغاز تکمهدهی تا بزرگ شدن قوزهها و باز شدن گلها تکرار شود. بهتر است سمپاشی در ساعات اولیه صبح قبل از گرمتر شدن هوا باشد تا مگس گلرنگ توان فعالیت کمتری داشته باشد و نتوانند از حوزه سمپاشی فرار کرده و مجدد بازگردند.
سرخرطومی
درL. Liliputanus Fst وL. Flavescens Germ تحت نامهایLarinus Germ دو گونه سرخرطومی از جنس ایران شناسایی شدهاند گونه L. flavescensقبلاً در استان فارس شناسایی شده است. جنس Larinusروی گیاهان تیرههای Carduaceaeو Compositaeفعال است. این گونه ها از مناطق مختلف نیز گزارش شده است . در سرخرطومیها سر به سمت جلو رشد کرده و خرطوم را به وجود آورده است. خرطوم به صورت کشیده و استوانهای شکل و یا کوچک و پهن است. شیار شاخکی در طرفین خرطوم قرار دارد که بند قاعدهای شاخک در آن قرار میگیرد. اندازه خرطوم در تشخیص جنس نر و ماده اهمیت دارد. قطعات دهانی دارای پیشچانه مشخص است. پالپهای رشد یافته اتصال مفصلی با پیشچانه دارند. پالپهای لب پایین ٣بندی، کوتاه و گرد میباشند. پالپها به صورت شکمی در انتهای پیشچانه واقع شدهاند و بندهای آنها به گونهای با هم جوش خوردهاند که پالپ یک بندی به نظر میرسد. در سرخرطومیها لب بالا وجود ندارد. شاخکها از نوع زانویی- چماقی میباشند و کم و بیش از قاعده خرطوم فاصله دارند. بند اول شاخک که ممکن است کوتاه یا بلند باشد در شیار شاخکی واقع روی خرطوم قرار میگیرد.قسمت چماقی شاخک از تعداد متغیری بند (به طور معمول بیش از ٣بند) تشکیل شده است. فونیکول شاخک از ٦ ،٥و یا ٧بند تشکیل شده است. پاها در سرخرطومیها به خوبی رشد کرده و از قسمتهای پیشران، پیران، ران، ساق، پنجه و پیشپنجه تشکیل شده است. پنچه پا ٥بندی و از نوع کریپتوپنتامر یا چهار بندی مخفی است. پیشپنجه دارای ٢ناخن است که ممکن است در قاعده متصل یا جدا از هم باشند. ساق پاهای جلویی، میانی و عقبی در قسمت انتهایی معمولاً دارای خارهای بزرگی است. لاروهای این سرخرطومی ها از کف قوزه شروع به تغذیه کرده و حشرات کامل با ایجاد سوراخ بزرگی از ته قوزه خارج میشوند که از سوراخ مگس گلرنگ کاملاً متمایز است.
کرم هلیوتیس (کرم قوزه خوار)
حشره کامل کرم قوزه خوار گلرنگ معمولاً زرد کمرنگ تا قهوهای متمایل به نارنجی است و عرض بدن با بالهای باز ٣٤تا ٤٢میلیمتر و روی بالهای جلویی علاوه بر نوار حاشیهای چند لکه هم وجود دارد. حاشیه بال عقبی قهوهای متمایل به سیاه است. لاروهای این آفت دارای رنگهای بسیار متفاوت ولی عموماً سبز روشن، سبز خاکستری مایل به قرمز کهربایی با نقطههای سفید است. لاروهای این آفت از پارانشیم برگچههای قوزهها و برگهای جوان، غنچهها و قوزهها تغذیه کرده و مانع رشد قوزه و تشکیل دانهها میشوند. محل خسارت این آفت بر روی قوزهها بهصورت حفرهای بخوبی قابل تشخیص است. در تمام مناطق گلرنگ کاری بویژه مناطق گلرنگ کاری دیم کشور از جمله کردستان و استان فارس(دشت خرامه) خسارت شدیدی وارد میکند.
کنترل و مبارزه با کرم هلیوتیس (کرم قوزه خوار)
به عنوان راهکار کنترل زراعی این آفت در مزارع گلرنگ میتوان به شخم پس از برداشت محصول در اوایل تابستان، کشت به موقع به خصوص در زراعت بهاره، رعایت تناوب زراعی با گیاهان غیر میزبان مانند گندم و جو و عدم قراردادن نخود، گوجه فرنگی، پنبه و بامیه در تناوب با گلرنگ و همچنین عدم مصرف زیاد کودهای نیتروژنه اشاره کرد. جهت کنترل شیمیایی، استفاده از حشرهکش آوانت ١٥درصد به نسبت ٢٥٠میلیلیتر در هکتار و آتابرون ٥درصد، به مقدار ١٠٠٠میلیلیتر در هکتار توصیه میشود. همچنین در شرایط دیم مصرف فوزالن % EC35به میزان ٢ -٣لیتر در هکتار در زمان تکمهای شدن علاوه بر کنترل مگس گلرنگ میتواند در کنترل کرم هلیوتیس نیز موثر باشد و تنها در برخی از سالها که این آفات شیوع زیادی داشته باشند نیاز به دو بار سمپاشی وجود دارد.
سنکها
دو گونه سنک از جنس Oxycarenusبا نامهای O. Palensو O. hyalipennisاین دو گونه به ترتیب سنک تخم گلرنگ و سنک تخم پنبه نامیده میشوند.
سِنَک گلرنگ
سنک گلرنگ حشرهای به طول ٣تا ٥میلیمتر به رنگ زرد روشن یا زرد کاهی با سر قهوهای تیره و گرُده زرد رنگ است. این حشره کاملاً براق است و دارای ٢تا ٤سن پورگی است که با افزایش سن بزرگتر و تیرهتر میشوند. سنک گلرنگ در تمام مناطق گلرنگ کاری کشور وجود دارد. این آفت در اواسط بهار ظاهر میشود. پورهها و افراد بالغ این حشره به غنچهها و قوزه گلرنگ حمله کرده و با تغذیه خود، سبب خروج شیره از آنها شده و باعث قهوهای رنگ شدن و فاسد شدن قوزهها میشود. به طوری که این غنچهها حالت خمیده و داسی شکل به خود میگیرند. درون قوزه دانهها سیاه و قهوهای شده و در اثر فاسد شدن از بین میروند. تراکم این گونهها در مناطق مختلف و الگوهای کشت متفاوت است. تراکم سنکها در کشت تابستانه نسبت به کشت بهار و همچنین در کشت بهار در تاریخ کاشتهای زودتر نسبت به تاریخ کاشتهای دیرتر بیشتر است. زمستان گذرانی این آفت به صورت حشره کامل در زیر پوست درختان حاشیه مزرعه و یا بقایای گیاهی است. حشرات کامل در اواسط بهار از پناهگاههای زمستانی خارج شده و چون در این موقع هنوز گلرنگی وجود ندارد، لذا حشره فعالیت خود را از اواسط خرداد یا اوایل تیر روی انواع گلرنگ وحشی و گیاهان دیگر شروع میکند. از جمله دشمنان طبیعی این آفت میتوان به سن شکارگراشاره کرد که افراد بالغ و پورههای این حشره از افراد بالغ و پورههای سنک تغذیه میکنند.
کنترل و مبارزه با سِنَک گلرنگ
از جمله راهکارهای مدیریت زراعی برای کنترل خسارت این آفت میتوان به کشت زودهنگام و جلوگیری از کشت دیرهنگام (کرپه)، از بین بردن بقایا و شخم عمیق همزمان با از بین بردن علفهای هرز بهخصوص گلرنگ وحشی اشاره کرد. مبارزه شیمیایی در مرحله غنچهدهی با مشاهده آثار خسارت سنک با استفاده از حشرهکش لاروین به میزان ١کیلوگرم در هکتار در کنترل این آفت میتواند موثر باشد.
سوسکهای گرده خوار
سوسک گرده خوار به صورت دو گونه در سطح مزارع گلرنگ با نامهای، سوسک گرده خوار سیاه و سوسک گرده خوار بور وجود دارد. زمستان گذرانی به صورت لارو کامل در بقایای گیاهی و یا کودهای حیوانی است. به انواع مختلفی از گیاهان حمله میکند ولی خسارت آنها روی کلزا، آفتابگردان، درختان میوه و باقلا مهمتر است. از این رو در مزارع گلرنگ حاشیه مزارع میتوانند خسارتزا باشند. این حشرات از گرده گلها تغذیه کرده و تشکیل دانه را مختل میکنند. خسارت آفت توسط حشرات بالغ ایجاد میشود و لاروها خسارت چندانی ندارند. در اکثر مواقع جمعیت آفت به حدی نمیرسد که کنترل آفت را توجیه کند.
کنترل و مبارزه با سوسکهای گرده خوار
راهکارهای کنترل غیر شیمیایی این آفت کاربرد تلههای سطلی آبی رنگ براق محتوی مخلوط آب و مایع ظرفشویی و دپو نکردن کود دامی در حاشیه مزرعه و شخم زمین بعد از برداشت محصول در پاییز و اواخر زمستان است.
همچنین به منظور کنترل شیمیایی این آفت در صورت لزوم، استفاده از سموم فسفره کم خطر برای زنبورهای عسل مثل فوزالون (5/2لیتر در هکتار) در هنگام غروب توصیه میشود.
شته گلرنگ (شته سیاه)
شته گلرنگ با اندازه 5/1تا ٢میلیمتر و بدن دوکی شکل و مسطح ورنگ بدن پورهها قهوهای روشن تا قرمز، قهوهای تیره و قهوهای مایل به خاکستری و بعضاً به رنگ سبز است. اندازه حشرات کامل نسبتاً بزرگ و سیاهرنگ و با بدن گلابی شکل، بالدار و بدون بال است. چشمها معمولاً تیره و لوله تنفسی (کورنیکول) به رنگ قهوهای روشن و تا کاملاً تیره است. پورهها و حشرات کامل شته پیش از مرحله گلدهی گیاه گلرنگ، شیره گیاهی را بهویژه در انتهای شاخهها، دمگل، برگها و ساقهها میمکند. در حالت طغیانی موجب زردی، پیچیدگی برگ، تولید عسلک در سطح فوقانی برگها و تشکیل قارچ مولد دوده (فوماژین) که باعث محدودیت فعالیت فتوسنتزی، ضعف و کوتاهی گیاه، تأخیر در گلدهی و حتی عدم تشکیل دانه یا تولید دانههای ضعیف و در آلودگیهای شدید باعث خشک شدن و از بین رفتن گیاه میشود.
کنترل و مبارزه با شته گلرنگ (شته سیاه)
انواع کفشدوزکها، مگسهای سفید و زنبورهای پارازیتوئید از مهمترین عوامل کنترل کننده طبیعی شته در گلرنگ هستند. از راهکارهای کنترل زراعی شته گلرنگ میتوان به اجتناب از کشت دیرهنگام بهویژه در کشتهای بهاره، کنترل سریع ردیفهای حاشیهای مزرعه که به شته آلوده شدهاند و جلوگیری از کاربرد زیاد کودهای نیتروژنه اشاره کرد. مبارزه شیمیایی با آفت شته درصورتیکه خسارت آفت شدید است با حشرهکشهای متداول نظیر پریمیکارب به مقدار ١در هزار و دیمتوات به نسبت یک در هزار توصیه میشود.
زنجرکها
زنجرک یک حشره کوچک به طول ٣-٤میلیمتر و به رنگ سبز روشن است عرض سر و سینه آن برابر است. در طرفین سر یک چشم مرکب درشت وجود دارد که شاخکها بین آنها قرار گرفته است. بالهای رویی سبز نیمه شفاف و بالهای زیری کاملاً شفاف است. طول بالها از انتهای شکم تجاوز نمیکند. پنجه پا سه مفصلی و به دو ناخن ختم میشود. شکم سبز رنگ و از ٨حلقه تشکیل شده است که همگی از هم مجزا و مشخص هستند. حلقه آخری شکم زنجرک در حشرات ماده به صورت صفحه کشیده در آمده و به یک تخم ریز ختم میشود. تخم ریز مادهها خنجری شکل است که به وسیله آن تخمها در زیر پوست و داخل بافتهای برگ گذاشته میشوند. در حشرات نر حلقه آخر شکم کاملاً پهن است. طرز خسارت زنجرک هم حشره کامل و هم پورهها با مکیدن مواد غذایی از بافت گیاه و آوندهای آبکش به گیاه خسارت میزنند. نسل بهاره از مهمترین نسلهای آفت در طول سال است که علاوه بر تغذیه، ناقل عوامل بیماریزای ویروسی و فیلودی نیز هستند. شدت و میزان آلودگی بیماری بستگی کاملی به موقع بروز آن دارد. گیاهان خسارت دیده بهوسیله بیماری از رشد باز مانده و کوتاه میشود و برگها تغییر شکل پیدا میکنند.
کنترل و مبارزه با زنجرکها
ایجاد سیستمهای آبیاری تحت فشار در مدیریت و کاهش جمعیت زنجرکها میتواند مؤثر باشد به دلیل اینکه زنجرکها به رطوبت و وجود آب زیاد روی برگها بسیار حساس هستند. سمپاشی را هنگامی باید انجام داد که پورهها تازه از تخم بیرون آمده باشند و این موقع مصادف با اواسط فروردین ماه به بعد است. زمان مبارزه با این زنجرک در مزارع اوائل بهار است. مصرف حشره کش فورموتیون با دز ٢در هزار در اواخر فصل نیز میتواند جمعیت زنجرکهای ناقل را کاهش دهد و با کاهش جمعیت ناقل در مزارع نیز، میزان آلودگی به شدت کاهش پیدا میکند. در کل خسارت این زنجرکها جزئی و به صورت لکههای کلروتیک روی برگها مشاهده میشود.
تریپسها
تریپس یا ریشک بال حشراتی کوچک، باریک و بالدار هستند که با سوراخ کردن لایه اپیدرمی یا بیرونی بافت گیاه و مکیدن محتویات درون سلولی، تغذیه میکنند که منجر به تخریب، سوراخ شدن و رنگ رفتن سطح گیاه میشود . تغذیه تریپس معمولاً همراه با سیاه شدن رنگ سطوح برگ، گل و میوههاست که نشان دهنده تخریب محصول توسط تریپس و بیمار شدن گیاه است. یک تریپس بزرگسال دارای یک بدنه باریک و بلند، یک دم حدود یک میلیمتری و در کنار بالههای باریک خود دارای حاشیههای بلند در کنار پاهایش نیز میباشد. اما تریپسهای نابالغ که لارو یا نیمف نیز نامیده میشوند، بلند و باریک اما بدون بال هستند. رنگ بیشتر تریپسها در محدوده سفید درخشان، زرد، قهوهای تیره و مشکی است.
کنترل و مبارزه با تریپس ها
تریپسها به سختی کنترل میشوند. اگر مدیریت جمعیت ضروری باشد باید از یک برنامه یکپارچه استفاده کنید که ترکیبی از شیوههای زراعی خوب، دشمنان طبیعی است و بیشتر از همه حشره کشهای انتخابی یا با
سمیت کم که در این شرایط موثر هستند. تریپسهای شکارچی، بالتوریهای سبز، سنهای شکارگر، کنهها، و برخی زنبورهای پارازیت کننده خاص میتوانند در کنترل تریپسهای تغذیه کننده از گیاهان کمک کنند. آبیاری مناسب و اجتناب از مصرف بیش از حد کود نیتروژن، حذف گلهای قدیمی و ضعیف که میتوانند پناهگاه ترپیپسها شوند در کنترل این آفت مؤثر است.
مگس مینوز برگ گلرنگ
خسارت این آفت به صورت ایجاد کانالهای مارپیچ در سطح برگها، به ویژه روی برگهای اولیه در ابتدای فصل رشد و در کشت بهار گلرنگ مشاهده میشود. این آفت دامنه میزبانی وسیعی دارد و در ایران برای اولین بار این گونه از روی گلرنگ گزارش شده است .خسارت آن چندان قابل توجه نیست. معمولا ً لارو سن آخر جهت شفیره شدن به سطح پشتی برگ جابجا شده و در یک پیله نازک به شفیره تبدیل میشود. مگس مینوز برگ دارای انواع مختلفی است، که همگی از نظر ظاهری با یکدیگر مشابه بوده و اثرات تخریبی یکسانی نیز بر روی گیاه دارند. این مینوزها مگسهای سیاه رنگی هستند که خود بی ضرر بوده اما لاروهای آنها برای گیاه ایجاد مشکل میکنند. در اکثر موارد این آفت، خود را با رد پایی منحنی و موجی شکل با رنگهای زرد یا سفید نمایان و مسیر خود را در داخل برگها باز میکند، اما برخی اوقات ممکن است آسیبهای این نوع آفت به شکل نقطهای و یا لکهای باشد.
کنترل و مبارزه با مگس مینوز برگ گلرنگ
یکی از روشهای رایج در از بین بردن این نوع آفت، استفاده از آفتکشهاست. اما مهمترین نکته در استفاده از آفت کشها، زمان استفاده از آنهاست. زیرا باید مطمئن باشید که این آفت کش به لاروها نیز میرسد و آنها را از بین میبرد، در غیر اینصورت عملیات سم پاشی کاری بیهوده است. برای دستیابی به زمان مناسب سمپاشی، تعدادی از برگهای آلوده را داخل کیسه پلاستیکی قرار داده و هر روز بررسی کنید که چه زمانی مگسهای سیاه کوچک از داخل لارو به بیرون میآیند، در همین زمان یک هفته کامل و هر روز از سم آفتکش را بر روی آفت اسپری کنید. برخی آفت کشهای مینوز برگ نیز وجود دارند که تأثیر مستقیم بر روی لاروها داشته و در هر زمانی از سال میتوانید از آنها استفاده کنید، چرا که دیگر نیازی به منتظر ماندن برای بیرون آمدن مگسها از لارو ندارید، و این نوع از آفتکش مستقیماً بر روی لاروها تاثیر خواهد گذاشت. روش طبیعی مبارزه نیز استفاده از زنبورهای پارازیتوئید است که وظیفه خوردن و از بین بردن مینوز برگها را دارند.
کرمهای طوقه بر
شب پرههای نسبتاً بزرگی هستند به طول ٢٠ -٣٠میلیمتر و بالهای جلویی به رنگ زرد متمایل به قهوهای تا خاکستری تیره و یا سیاه که رنگ بندی روی بال در گونهها متفاوت است. در روی هر یک از بالها سه لکه مشخص شامل قاعدهای مثلثی، میانی گرد و حاشیهای لوبیایی شکل است. رنگ لاروها بسیار متغیر بوده و از قهوهای تا خاکستری، سبز تیره و حتی سیاه بسته به گونه دیده میشوند. لاروهای کامل قطور، ضخیم و به طول ٤٥-٥٥میلی متر که در سطح پشتی بدن آن یک عدد نوار باریک و روشن کشیده شده است. شفیره به رنگ خرمایی و به طول ١٥-٢٥میلیمتر که در داخل لانه گلی تشکیل میشود. این آفت زمستان را به صورت لارو کامل در داخل خاک سپری میکند. در اوایل بهار، پس از گرم شدن هوا لاروهای کامل از عمق به سطح خاک آمده و سپس تبدیل به شفیره میشوند. این حشره گونهای است شب فعال و تمام فعالیتهای زیستی خود را در شب انجام میدهد. لاروهای سن یک آفت با تغذیه از برگهای تازه و جوان گیاهان میزبان و پس از اولین پوست اندازی و وارد شدن به سن دو در سطح خاک افتاده و خود را به طوقه گیاهان میزبان میرسانند. شروع فعالیت این لاروها از هنگام غروب به بعد است آنها از طوقه و دمبرگهای گیاهان تغذیه میکنند.
کنترل و مبارزه با کرمهای طوقه بر
جهت مدیریت کرم طوقه این موارد باید مدنظر قرار گیرد: -تناوب زراعی با غلات و تنظیم تاریخ کاشت و کنترل علفهای هرز، استفاده از تلههای نوری و فرومونی جهت جمع آوری و ردیابی حشرات کامل، شخم عمیق قبل و بعد از کاشت، با توجه به ردیابی آفت توسط تلههای فرومونی و نوری تأخیر در کاشت صورت گیرد، - کاشتن گیاه تله نظیر آفتابگردان در اطراف مزرعه باعث جلب آفت به طرف آن میشود و سپس لاروها جمع آوری شود، استفاده از حشره کش گرانول کلرپیریفوس % G 5به مقدار ٢٠کیلوگرم در هکتار و حشره کش کلوتیانیدین+لامبدا سای هالوترین به مقدار ١لیتر در هکتار و طعمه مسموم با ترکیبات چریش ) ،(Neemپیرتروئیدها (کلرپیریفوس) و یا سموم فسفره با اطلاعات جمع آوری شده از جمعیت آفت توسط تلههای فرومونی.
کنه تار تن دو لکهای (دو نقطهای)
اندازه بدن این کنه 3/0 –5/0میلی متر و جنس ماده درشتتر از نر است. انتهای بدن در جنس نر دوکی شکل و رنگ بدن آنها بر اساس فصل تغییر میکند، به طوری که در بهار و تابستان، سبز متمایل به زرد با دو لکه پشتی جانبی تیره است. مراحل زیستی آفت شامل تخم، لاروها، پوره سن یک، پوره سن دو و بالغ است.
این آفت در بین گیاهان روغنی بیشتر به گلرنگ و سویا خسارت میزند. کنه تارتن با تولید تار در برگها و جوانههای انتهایی گلرنگ سبب ایجاد شبکه توری میشود و جمعیت بالایی از کنه اعم از پورهها و کنه بالغ در این ناحیه متمرکز میشود. در این صورت خسارت به حدی زیاد میشود که سبب خشک شدن برگها و حتی مانع گرده افشانی بوتههای آلوده میشود. خسارت ابتدا به صورت برنزه شدن برگها و سپس قهوهای و خشک شدن آنها ظاهر میشود. این آفت زمستان را به صورت افراد ماده بالغ جفت گیری کرده در لابلای بقایای گیاهی، زیرکلوخهها، روی گیاهان همیشه سبز و علفهای هرز حاشیه مزرعه و یا سطح مزرعه سپری و وقتی شرایط آب و هوایی مساعد میشود پناهگاههای زمستانه را ترک کرده بر روی علفهای هرز داخل و حاشیه مزرعه مستقر میشوند و 2-1نسل اول فصل را روی آنها تولید میکند. فعالیت این کنه بستگی کامل به شرایط آب و هوایی به خصوص درجه حرارت و رطوبت دارد، به طوری که در فصل بهار چون درجه حرارت پایین و درصد رطوبت بالا است، فعالیت چندانی که منجر به ایجاد خسارت مؤثر شود ندارد، ولی با شروع فصل گرما که توام با کاهش درصد رطوبت است فعالیت تشدید شده و منجر به بروز خسارت میشود. با توجه به کوتاه بودن دوره رشد این کنه میتواند تا ١٥نسل در سال تولید کند.
کنترل و مبارزه با کنه تار تن دو لکهای (دو نقطهای)
استفاده از پوشش سبز اطراف مزرعه به عنوان گیاهان تله در کاهش جمعیت کنه مؤثر است. این کنه دشمنان طبیعی متعددی در بین گروههای مختلف بند پایان دارد. در اکوسیستمهای زراعی و باغی ایران کفشدوزکهای کنه خوار ،سن شکارگر و کنه شکارگر از انبوهی بالایی برخوردار هستند که نقش مهمی در کاهش جمعیت کنهها دارند. در صورت بالا بودن تراکم جمعیت میتوان از سمومی نظیر پروپارژید، آبامکتین و فنپایروکسیمیت در شرایط مزرعه استفاده کرد.
پرندگان
در برخی از سالها مزارع گلرنگ کرپه (دیرکاشت) در مناطق خشک کشور مورد حمله و خسارت پرندگان مهاجر بهخصوص چکاوک آسمانی، چکاوک کاکلی، کبوتر چاهی و کبوتر جنگلی قرار میگیرند. البته میزان خسارت پرندگان به مزارع گلرنگ در مقایسه با مزارع کلزا به مراتب کمتر است. این خسارت بیشتر در ابتدای فصل کاشت (زمان سبز شدن و استقرار گیاهچه) بهخصوص در مناطق خشک با خاکهای فقیر قابل مشاهده است.
کنترل و مبارزه با پرندگان
افزایش تراکم کاشت از طریق مصرف بالاتر بذر در هکتار، کشت به موقع و استفاده از ارقام مناسب سبب کاهش خسارت پرندگان میشود. کشت ارقام گلرنگ پاییزه (گلمهر و پدیده) در مناطقی که خسارت پرندگان متداول است توصیه میشود زیرا میزان خسارت پرندگان بهخصوص چکاوکها به ارقام پاییزه و بخصوص ارقام خاردار (پدیده) بسیار کمتر از ارقام بهاره است. استفاده از گنجشک پران، دورکنندههای صوتی، شیمیایی و نوارهای آلومینیومی در کاهش خسارت پرندگان تاثیر گذار است.
