کاشت تمشک و زمان و تاریخ مناسب کشت نهال تمشک

تاثیر شرایط محیطی در رشد و نمو تمشک

دما و طول روز مناسب تمشک

در دمای 13 درجه سانتی گراد و شرایط روز کوتاه، گل تشکیل می شود و توسعه می یابد، اما در شرایط روز بلند گل تشکیل نمی شود.

در دمای 10 درجه سانتی گراد، گل ها در شرایط روز کوتاه و یا روز بلند تشکیل می شوند.

توجه: برخی از ارقام تمشک که میوه های آن‌ها در پاییز می‌رسد، روز بی تفاوت می‌باشند.

نهال تمشک
50,000 تومان

پاورپوینت تمشک - 40 اسلاید
50,000 تومان

استراحت و مقاومت به سرما در تمشک

هم‌زمان با کوتاه شدن روزها و کاهش دما، بوته‌های تمشک وارد دوره استراحت می‌گردد. در دوره  استراحت، دمای زیاد و یا افزایش طول روز موجب ضعف جوانه‌ها می‌گردد. دوره استراحت تمشک طولانی بوده و معمولا در بهمن ماه به اتمام می‌رسد.

طبق نتایج به‌دست آمده جوانه‌های تمشک برای اتمام دوره استراحت خود به 1600-1000 ساعت سرمای زیر 7 درجه سانتی گراد نیاز دارند.

در طی دوره استراحت،  شاخه‌های تمشک به سرما مقاوم می‌باشند. ارقام مقاوم به سرما، دوره استراحت خود را زودتر شروع کرده و نسبت به ارقام حساس به سرما، استراحت خود را دیرتر به اتمام می‌رسانند.

خاک مناسب برای کاشت تمشک

ریشه‌های تمشک به خاک‌های غرقاب و زهکشی نشده حساس بوده و از بین می‌روند.

گرچه تمشک در خاک‌های فقیر و خشک نیز قادر به رشد می‌باشد، اما خاک‌های غنی از مواد غذایی و زهکشی شده برای این گیاه مناسب بوده و موجب افزایش عملکرد می‌گردد.

خاک‌هایی که بافت لومی شنی دارند و اسیدیته آن‌ها 6/7-6 می‌باشد، برای پرورش تمشک مناسب است.

نکته: خاک‌های شنی در صورت آبیاری منظم و کود دهی کافی می‌تواند برای پرورش تمشک مود استفاده قرار گیرند.

ازدیاد تمشک

تمشک قرمز به طور فراوان پاجوش ریشه، از جوانه‌های نابه جای موجود بر روی ریشه‌های بوته تولید می‌کند. ازدیاد تمشک توسط بذر معمول نمی‌باشد زیرا گیاهان به وجود آمده شبیه پایه مادری نمی باشند و همانند دیگر گونه‌های درختان میوه، بذر‌های ناخالص حاصل می‌کند. استفاده از بذر در برنامه‌های اصلاح و برای تولید ارقام دورگ معمول بوده و برای جوانه‌زنی بذرها نیاز به چینه سرمایی می‌باشد. برای این منظور بذرها را در محیط مربوط و دمای 5 درجه سانتی گراد به مدت 90 روز نگهداری می‌کنند.

پاجوش ریشه تمشک

تمشک قرمز به طور فراوان پاجوش ریشه، از جوانه‌های نابه جای موجود بر روی ریشه‌های بوته تولید می‌کند. برای این منظور می‌توان در طی دوره استراحت بوته‌ها، پاجوش‌ها را جدا نموده و به عنوان نهال  جدید مورد استفاده قرار داد.

قلمه ریشه  تمشک

ریشه های سالم و قوی را انتخاب نموده، ریشه های نازک و جوان معمولا بهتر از ریشه های قدیمی و ضخیم هستند، با استفاده از چاقوی تیز و تمیز به طول 10 الی 15 سانتیمتر برش دهید، هر قلمه باید یک یا دو جوانه داشته باشد.

خوابانیدن تمشک

برای این منظور نوک شاخه‌های یکساله را در اواخر تابستان  در چاله‌های ایجاد شده در اطراف پایه مادر قرار داده و روی آن‌ها توسط خاک پوشش داده می شود. در سال آتی از نوک شاخه‌های قرار داده شده در چاله‌ها، شاخه‌های جدید حاصل شده و در قسمتی از شاخه که با خاک تماس حاصل می‌کند، ریشه به وجود می‌آید.

آماده کردن زمین و کشت نهال تمشک

تمشک حساس به ویروس های گیاهی بوده و نباید در زمین‌هایی که قبلاً گوجه فرنگی، بادمجان، سیب زمینی و یا فلفل کشت گردیده، اقدام به احداث باغ تمشک نمود. در ضمن استفاده از نهال‌های عاری از ویروس شرط اساسی می‌باشد.

زمان مناسب شخم زدن زمین برای کاشت تمشک

فصل پاییز می‌باشد و بدین ترتیب علف‌های هرز را نیز می توان حذف نمود. هنگام شخم و آماده کردن زمین 30-20 تن کود دامی پوسیده به خاک اضافه می شود.

زمان مناسب کشت نهال تمشک

اواخر تابستان می‌باشد اما در مناطقی که زمستان‌های سرد دارند، می‌توان در اوایل بهار اقدام به کشت نهال نمود.

 در صورت امکان جهت ردیف‌های کشت، شرق- غرب انتخاب می شود تا بوته‌ها به طور کامل تحت معرض تابش خورشید قرار گیرند.

اگر عمق کشت نهال‌ها بیشتر باشد، پاجوش کمتر تولید می‌کنند. نهال‌های تمشک را می‌توان در شیارهای ایجاد شده توسط ادوات مکانیزه و یا با ایجاد چاله در فواصل معین در طول ردیف‌های کشت، به زمین اصلی انتقال داد.

روش‌های کشت نهال تمشک

بوته‌های تمشک را می‌توان توسط روش‌های مختلف نظیر کپه‌ای، داربستی و پرچین هدایت نمود. کپه ای : در روش کپه‌ای با نصب یک ستون چوبی در وسط بوته، شاخه‌ها به ستون بسته می‌شوند.

کاشت تمشک به روش داربستی

در روش داربستی ستون‌های بتونی در طول ردیف‌های کشت با فاصله 9-5/7 متر نصب گردیده و سپس در طول ردیف‌ها، سیم‌های گالوانیزه عبور داده می شود. فاصله ردیف اول که شامل دو عدد سیم موازی می‌باشد از سطح زمین 50 سانتی متر و ارتفاع سیم دوم از سطح مین 150-100 سانتی متر در نظر گرفته می شود. سپس نوک شاخه‌ها به روش‌های مختلف به سیم دوم بسته می شود.

کاشت تمشک به روش پرچین

در روش پرچین، بوته ها در طول ردیف‌های کشت بدون استفاده از قیم پرورش داده می‌شوند. فاصله بوته‌ها در هر سه روش ذکر شده 90 سانتی متر و فاصله ردیف‌های کشت 5/2-2 متر در نظر گرفته می شود.

نکته: روش داربستی و کپه‌ای برای تمشک‌های قرمز مناسب بوده و روش پرچین برای تمشک‌های سیاه و قرمز بکار برده می شود.

عملیات زراعی در باغات تمشک

کوددهی تمشک

زمان کوددهی: در سال اول به محض شروع رشد شاخه‌ اقدام به کوددهی می‌نمایند. برای این منظور میزان فسفر و پتاسیم مورد لزوم بعد از آزمایش خاک تععین می‌گردد.

45-35 کیلوگرم ازت (1 هکتار)

توجه: کودهای ازت در بهار کمی قبل از بیدار شدن جوانه‌ها به خاک اضافه می‌گردد.

کودهای بر، منیزیم، منگنز، آهن و روی  بعد از تجزیه خاک و برگ در صورت نیاز مورد استفاده قرار می گیرند.

کودهای دامی نیز در تقویت بافت خاک و قابل جذب شدن ازت نقش مهمی دارند و در اوایل بهار می‌توان به میزان 22 تن در هکتار کود دامی مصرف نمود.

مدیریت خاک باغ تمشک

حذف علف‌های هرز از عملیات زراعی مورد لزوم  در باغات تمشک می‌باشد.

حفظ رطوبت و کیفیت بافت خاک موجب افزایش عملکرد و تولید میوه‌های درشت تر می‌گردد.

اوایل بهار اقدام به شخم بین ردیف‌های کشت نموده و عمق شخم  نباید از 15-10 سانتی متر بیشتر باشد.

استفاده از علف کش‌ها به طور موثر موجب کاهش هزینه‌های کارگری در مبارزه با علف‌های هرز می‌گردد و سیستم بدون شخم را فراهم می‌نماید.

برخی پرورش دهندگان از ماچ کاه و کلش در بین ردیف‌های کشت به منظور حفظ رطوبت خاک و کاهش رشد علف‌های هرز استفاده می‌کنند.

آبیاری تمشک

در خاک‌های شنی به آبیاری منظم نیاز می‌باشد.

استفاده از آب کافی در باغات تمشک موجب افزایش عملکرد می‌گردد. در صورت کافی نبودن آبیاری، بوته‌های تمشک بعد از یک سال پر محصول در سال آتی به دلیل عدم وجود آب کافی محصول کمتر حاصل می‌کنند.

روش مناسب آبیاری باغات تمشک: بارانی میباشد.

روش سنتی برای آبیاری بوته‌های تمشک نشتی می‌باشد و میزان آب در شیارها باید کنترل گردد.

توجه: روش آبیاری قطره‌ای مناسب تر از روش‌های دیگر بوده و تلفات آب بسیار کمتر می‌باشد.

حذف پاجوش تمشک

ارقام تمشک قرمز پاجوش فراوان تولید می‌کند و حذف پاجوش‌های اضافه در اویل بهار تا برداشت محصول، موجب تشکیل بوته‌های قوی و افزایش میوه و در ضمن برداشت آسان‌تر محصول می‌گردد.

طبق نتایج به دست آمده، حذف پاجوش‌های اضافه عملکرد بوته‌ها را به میزان 20-18 درصد افزایش می‌دهد.

هرس تمشک

بوته‌های تمشک بعد از شروع باروری همه ساله به طور منظم هرس می‌شوند.

معمولاً در هر بوته 6-5 شاخه نگهداری می شود.

نوک شاخه‌های باقی مانده  در تمشک قرمزهرس نمی شود. زیرا شاخه‌های تمشک قرمز به صورت عمودی رشد می‌کند و در ضمن جوانه‌های بارور آن در بالای شاخه تشکیل می شود. اما در ارقام تمشک سیاه به علت بارور بودن جوانه‌های پایین شاخه، می‌توان نوک شاخه‌های باقی مانده را هرس نمود.

عدم نوک برداری در تمشک سیاه: شاخه‌های بارور کوتاه حاصل می شود.

نوک برداری شدید:سبب کاهش عملکرد بوته‌ها می‌گردد.

برداشت میوه و محصول تمشک

بوته‌های تمشک سریع الرشد بوده و معمولاً بعد از کشت نهال در سال دوم شروع به تولید محصول می‌نمایند.

میوه‌های تمشک در تیر تا مرداد ماه می‌رسند و شاخص‌های برداشت برای میوه تمشک، آسان جدا شدن آن از شاخه، تشکیل رنگ خاص رقم مورد نظر و خرد نشدن میوه می‌باشد.

به دلیل همزمان نرسیدن میوه‌ها برداشت محصول در چندین مرحله انجام می‌گیرد. مدت برداشت میوه‌های تمشک قرمز6-4 هفته و تمشک سیاه 2-1 هفته به طول می‌انجامد.

اگر میوه های تمشک به عنوان تازه‌خوری مورد استفاده قرار گیرند، باید کمی سفت رس برداشت شوند. میوه‌های زیاد رسیده برای تازه‌خوری مناسب نمی‌باشند. میوه‌های چیده شده را در ظرف‌های کوچک قرار می‌دهند، به طوری که وزن میوه نباید از 500-250 گرم بیشتر باشدمیوه‌ چیده شده را بلافاصله تحت معرض خنک کردن اولیه قرار می‌دهند.

برای این منظور از روش خنک کردن با هوای فشرده استفاده می شود. میوه‌های تمشک را در صفر درجه سانتی گراد به مدت 3-2 روز می‌توان نگهداری نمود. میوه‌های تمشک نافرازگرا می‌باشند و هنگام رسیدن فاقد اوج تنفسی بوده و اتیلن کمتری تولید می‌کنند.

از محصولات جانبی تمشک می‌توان به تهیه ژله، مربا و آب‌میوه اشاره نمود.

عمر اقتصادی بوته‌های تمشک 30-25 سال می‌باشد.

میزان عملکرد تمشک‌های قرمز 16 تن در هکتار و تمشک سیاه 13 تن در هکتار می‌باشد.